Την εισαγωγή, χθες, της πρώτης ποσότητας φυσικού αερίου, σε ένα τμήμα δύο χιλιομέτρων του αγωγού στην Ελλάδα, μεταξύ του ποταμού Έβρου και του Σταθμού Συμπίεσης στους Κήπους, ανακοίνωσε η διοίκηση του Διαδριατικού Αγωγού Φυσικού Αερίου (TAP AG).

Η εταιρία διευκρινίζει πως πρόκειται για την αρχική φάση της έναρξης της δοκιμαστικής λειτουργίας του αγωγού, κατά την οποία ελέγχεται ότι η υποδομή είναι απόλυτα ασφαλής και έτοιμη για λειτουργία, βάσει των εθνικών και διεθνών προτύπων λειτουργίας και ασφάλειας.

Σεισμός Αλβανία : Οι ηρωικές προσπάθειες της ΕΜΑΚ - Διέσωσαν δύο ανθρώπους από τα συντρίμμια
Επιπλέον η εισαγωγή αερίου στο σύστημα του αγωγού συνιστά, σύμφωνα με την TAP AG, ορόσημο προς την έναρξη παραδόσεων φυσικού αερίου από το κοίτασμα του Shah Deniz II στην Ευρώπη, ενώ η έναρξη της εμπορικής λειτουργίας του αγωγού έχει προγραμματιστεί τον Οκτώβριο του 2020, οπότε και αναμένεται ότι θα έχει ελεγχθεί και τεθεί σε δοκιμαστική λειτουργία το σύνολο του αγωγού έως και την Ιταλία.

Της δοκιμαστικής λειτουργίας, στο πρώτο τμήμα του αγωγού, έπεται η σταδιακή εισαγωγή αερίου και σε άλλα τμήματα του TAP στην Ελλάδα και κατά τους επόμενους μήνες στην Αλβανία και την Ιταλία.

Περί τα 400.000 δένδρα και θάμνους αναμένεται να φυτεύσει η εταιρία διαχείρισης του αγωγού στις τρεις περιφέρειες της Β. Ελλάδας από τις οποίες διέρχεται.



Ο Διαδριατικός Αγωγός Φυσικού Αερίου (ΤΑΡ AG) θα φυτεύσει περί τα 400.000 δένδρα και θάμνους, στο πλαίσιο της αναδάσωσης που πραγματοποιείται ήδη στις τρεις Περιφέρειες της Βόρειας Ελλάδας από τις οποίες διέρχεται.

Βάσει της Απόφασης Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων (ΑΕΠΟ, άρθρο 5.3.11) του ΤΑΡ, προβλέπεται ότι θα αντικατασταθεί πλήρως το σύνολο της δασικής έκτασης που χρησιμοποιήθηκε κατά τη διαδικασία καθαρισμού και διαμόρφωσης της Ζώνης Εργασίας για την εγκατάσταση του αγωγού σε δασικές περιοχές. Αυτός ο όρος ισχύει και στην περίπτωση του διαδρόμου 4 μέτρων εκατέρωθεν του αγωγού, όπου –σύμφωνα με την κείμενη νομοθεσία και για λόγους ασφαλείας– δεν είναι δυνατή η επαναφύτευση βαθύρριζων φυτών. Για αυτό και ο ΤΑΡ αναδασώνει και αποκαθιστά φυτοτεχνικά ίση ακριβώς έκταση σε τοποθεσία που υποδεικνύει η εκάστοτε Δασική Υπηρεσία.

Για τo σκοπό αυτό έχουν επιλεγεί για την αναδάσωση είδη κατάλληλα για την ανάπτυξη και προστασία του δάσους, όπως λεύκες (18.700 τεμάχια, περίπου), μαύρη, δασική και τραχεία πεύκη (210.000, 13.400 και 56.000 τεμάχια αντιστοίχως), κυπαρίσσια (18.000), καθώς επίσης περί τα 75.000 πλατύφυλλα και 7.400 πικροδάφνες. Στις ιδιότητες των ποικιλιών αυτών συγκαταλέγονται –μεταξύ άλλων– η δημιουργία και υποστήριξη πρόδρομων δασών, η αποκατάσταση υποβαθμισμένων εκτάσεων, και η προστασία εκτάσεων λόγω υπερβόσκησης.

Σε ό,τι αφορά την διαδικασία πλήρους αποκατάστασης της δασικής γης, αυτή περιλαμβάνει την προεργασία (προ-μελέτη και οριστικές μελέτες φυτοτεχνικής αποκατάστασης και αναδάσωσης), τις εργασίες δάσωσης και αναδάσωσης καθ’ εαυτές (βάσει των σχετικών μελετών) στη Ζώνη Εργασίας ή/και στις περιοχές που ορίζει κάθε αρμόδια δασική αρχή, καθώς και την παρακολούθηση των αποτελεσμάτων της δάσωσης και αναδάσωσης μετά το πέρας των εργασιών.

Η αναδάσωση πραγματοποιείται από τον ΤΑΡ σε δύο φάσεις. Η πρώτη, ως το 2017, περιλάμβανε τη σύνταξη και έγκριση των οριστικών μελετών αναδάσωσης για όλες τις επηρεαζόμενες εκτάσεις, την αγορά δένδρων και θάμνων προς φύτευση, και την πραγματοποίηση αναδασωτικών εργασιών στις περιοχές που υπέδειξαν οι τοπικές Δασικές Υπηρεσίες Αλεξανδρούπολης, Σουφλίου, Ροδόπης και Σερρών.

Η δεύτερη φάση υλοποιείται εντός του τρέχοντος έτους (2018) και περιλαμβάνει την παρακολούθηση, συντήρηση και διαχείριση των εργασιών αναδάσωσης της πρώτης φάσης, και την επανάληψη της διαδικασίας για τις λοιπές επηρεαζόμενες περιοχές (Καβάλα, Κιλκίς, Λαγκαδάς, Θεσσαλονίκη, Νάουσα, Έδεσσα, Κοζάνη, Φλώρινα, Καστοριά). Η συντήρηση περιλαμβάνει δραστηριότητες όπως πότισμα, λίπανση, αποκλάδωση και περιποίηση επικορύφου, αντικατάσταση δέντρων και θάμνων σε περίπτωση μη ικανοποιητικής ανάπτυξης, και συντήρηση περιφράξεων.

O TAP σέβεται το σύνολο της ελληνικής γης που φιλοξενεί τον αγωγό πριν την έναρξη της κατασκευής, κατά τη διάρκεια των έργων, και μετά την επιστροφή της γης, καταλήγει η ανακοίνωση του ΤΑΡ.

-Μια έσχατη προσπάθεια καταβάλει το ΥΠΕΝ να απαντήσει στις ανησυχίες ορισμένων φορέων και κατοίκων από τον δήμο Καβάλας σχετικά με την όδευση του αγωγού TAP από την περιοχή Τενάγη Φιλίππων.

-Οι πληροφρίες πάντως αναφέρουν πως το Υπουργείο είναι αποφασισμένο να προχωρήσει άμεσα στην ολοκλήρωση των εργασιών στην περιοχή της Καβάλας "με οποιοδήποτε κόστος"..


Την περασμένη Τετάρτη ο Γιώργος Σταθάκης συγκάλεσε μεγάλη σύσκεψη στην Αθήνα όπου συμμετείχαν οι τοπικοί φορείς, μεταξύ των οποίων και οι εκπρόσωποι του Αγροτικού Συλλόγου που αντιδρούν, οι τοπικοί βουλευτές, η Δήμαρχος Καβάλας, αλλά και εκπρόσωποι του ΤΕΕ και του ΓΕΩΤΕΕ.
Παρουσιάστηκε μάλιστα αναλυτικά η μελέτη – γνωμοδότηση που έχει εκπονήσει το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδος, με την οποία ο πλέον αρμόδιος επιστημονικός φορέας διαβεβαιώνει ότι οι φόβοι που εκφράζονται από τους αντιδρώντες δεν έχουν κάποια βάση.

Όπως ανέφερε κορυφαίος παράγοντας του ΥΠΕΝ,το υπουργείο είναι ανοικτό να συζητήσει αντισταθμιστικά.
Ωστόσο, όπως αναφέρει δεν μπορεί να γίνει αλλαγή όδευσης μιας και ήδη υπήρξε σχετική επιστημονική τεκμηρίωση αλλά και μια τροποποίηση που έκανε η κοινοπραξία κατά το αρχικό στάδιο της διαβούλευσης.
Μάλιστα τονίζεται ο στρατηγικός χαρακτήρας του έργου και η σημασία του για τη χώρα.

Σημειώνεται ότι ο λόγος γίνεται για ένα τμήμα μήκους 10χμ, μόλις, στα Τενάγη Φιλίππων χιλιομέτρων από το σύνολο των 550 χιλιομέτρων που έχουν κατασκευαστεί ή κατασκευάζονται αυτή τη στιγμή επί ελληνικού εδάφους

Στην τελική ευθεία έχει μπει πλέον το έργο ορόσημο για την κατασκευή του αγωγού TAP, καθώς σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των ανθρώπων του έργου, το Νοέμβριο θα έχει ολοκληρωθεί η μηχανουργική κατασκευή, με στόχο εντός του 2019 να γίνει το commissioning και από το 2020 να ρέει κανονικά το φυσικό αέριο από την Κασπία προς τις αγορές των Βαλκανίων και της Νοτιοανατολικής Ευρώπης.

Την εκτίμηση της κοινοπραξίας ότι τα μηχανουργικά έργα του αγωγού θα ολοκληρωθούν εντός του επόμενου 8μήνου διατύπωσε χθες η γενική διευθύντρια του project για την Ελλάδα Κατερίνα Παπαλεξανδρή, κατά την ξενάγηση που πραγματοποιήθηκε σε εκπροσώπους του τύπου σε 3 εργοτάξια του αγωγού στην περιοχή της Καστοριάς. Η κ. Παπαλεξανδρή σημείωσε ότι το συνολικό ύψος της επένδυσης έφτασε το 1,5 δισ. ευρώ, ενώ για το έργο αυτή τη στιγμή εργάζονται 3.300 άνθρωποι (στο αποκορύφωμα είχαν φτάσει τους 3.500).

Μοναδικός αστερίσκος για την ολοκλήρωση του έργου που θα συνδέσει τα χρυσοφόρα κοιτάσματα φυσικού αερίου της Κασπίας με τις Ευρωπαϊκές Αγορές, αποτελώντας το κυριότερο τμήμα του λεγόμενου Νότιου Διαδρόμου, παραμένουν ακόμη και σήμερα τα 10 χιλιόμετρα στην περιοχή Τενάγη της Καβάλας, όπου παρά τη δικαστική δικαίωση αλλά και την πλήρη τεχνική και επιστημονική τεκμηρίωση των μελετών, συνεχίζουν να υπάρχουν σθεναρές αντιδράσεις από τοπικούς παράγοντες και συλλογικότητες, που ζητούν την αλλαγή όδευσης του αγωγού.

Το θέμα συνεχίζει να βρίσκεται σε εκκρεμότητα. "Εάν συνεχιστεί η καθυστέρηση θα υπάρξει πρόβλημα στο χρονοδιάγραμμα” τόνισε η κ. Παπαλεξανδρή, κρούοντας τον κώδωνα του κινδύνου καθώς χωρίς τα συγκεκριμένα 10 χιλιόμετρα στην Καβάλα, καθίσταται μη λειτουργικό το σύνολο της όδευσης των 4000 χιλιομέτρων του Νοτίου Διαδρόμου από την Κασπία μέχρι την Ιταλία.

Το κοίτασμα του Shah Deniz ΙΙ έχει ήδη ξεκινήσει την παραγωγή , ενώ το πρώτο κομμάτι του νοτίου διαδρόμου, ο αγωγός TANAP θα είναι λειτουργικός εντός του 2018 και επομένως η μοναδική εκκρεμότητα θα αφορά στον TAP και τα 10 χιλιόμετρα στην περιοχή της Καβάλας.

Εδώ να σημειωθεί ότι το Φεβρουάριο πραγματοποιήθηκε στο ΣτΕ μετά από 10 αναβολές η ακροαματική διαδικασία για την προσφυγή κατοίκων εναντίον της Περιβαλλοντικής Μελέτης του έργου. Είχαν προηγηθεί 10 αναβολές αλλά και η απόρριψη του αιτήματος για ασφαλιστικά μέτρα για σταμάτημα των εργασιών του αγωγού.

Πλέον το χρονοδιάγραμμα είναι οριακό με επιπλέον κίνδυνο να υπάρξουν περαιτέρω καθυστερήσεις από πιθανά αρχαιολογικά ευρήματα. Υπενθυμίζεται ότι η όδευση του αγωγού άλλαξε προκειμένου να μην υπάρχει διέλευση από περιοχές με κοιτάσματα τύρφης, με αποτέλεσμα η νέα διαδρομή να βρίσκεται κοντά στους Φιλίππους.

Βέλτιστες πρακτικές, ασφάλεια, περιβάλλον

Στο υπόλοιπο τμήμα του αγωγού που κατασκευάζεται και πλέον βρίσκεται κοντά στην ολοκλήρωση, όπως τονίζουν οι άνθρωποι του έργου, έχουν εφαρμοστεί οι πλέον προηγμένες και αυστηρές τεχνικές, πρακτικές ασφάλειας και προστασίας του περιβάλλοντος. Είναι χαρακτηριστικό ότι από τον Αύγουστο του 2016 μέχρι σήμερα, δεν έχει υπάρξει σοβαρό ατύχημα, ούτε καν στις οδικές μεταφορές που γίνονται για τις εργασίες του project. Επιπρόσθετα έχουν διανυθεί 60 εκατ. χιλιόμετρα από οχήματα της κοινοπραξίας χωρίς ατύχημα. Οι υπεύθυνοι ασφάλειας των εργοταξίων αναφέρουν ενδεικτικά ότι μεταξύ των κανόνων που πρέπει να εφαρμόζουν οι οδηγοί και οι οποίοι έχουν βοηθήσει στο χαμηλό δείκτη ατυχημάτων είναι ότι μετά από 2 ώρες οδήγηση, γίνεται υποχρεωτικό διάλειμμα 15 λεπτών (υπάρχουν online ταχογράφοι που δεν επιτρέπουν να ξεπεραστεί το συγκεκριμένο χρονικό όριο),

Ένα ακόμη χαρακτηριστικό παράδειγμα των στάνταρ ασφάλειας που έχουν συντελέσει στην ασφαλή κατασκευή του έργου, είναι ότι κάθε πρωί όλοι οι εργαζόμενοι ακόμη και οι ανειδίκευτοι εργάτες περνούν από αλκοτέστ, ενώ τυχαίοι έλεγχοι γίνονται και στη διάρκεια της ημέρας. Πρόκειται για διεθνή στάνταρ ασφάλειας που η διεθνής κοινοπραξία του TAP εφαρμόζει σε όλες τις περιοχές δραστηριότητάς της, εκπαιδεύοντας και το τοπικό εργατικό δυναμικό.

Εκτός όμως από την ασφάλεια, και σε επίπεδο τεχνικής αρτιότητας, υπάρχουν δεκάδες παραδείγματα βέλτιστων πρακτικών που εφαρμόζονται όπως για παράδειγμα το γεγονός ότι οι συγκολλήσεις των αγωγών περνούν από 6 ή 7 αυτόματα στάδια και στη συνέχεια ελέγχονται προκειμένου να γίνουν παρεμβάσεις και επιδιορθώσεις. Τα εξαιρετικά χαμηλά ποσοστά επιδιορθώσεων του αγωγού, συνιστούν παγκόσμιο ρεκόρ για έργα αυτού του μεγέθους, όπως ο TAP.

Επίσης σε τμήματα που ο αγωγός διέρχεται από δρόμους, χρησιμοποιούνται μικροί "μετροπόντικες” που διανοίγουν με ασφάλεια την όδευση χωρίς να δημιουργούν πρόβλημα στο οδικό δίκτυο. Αυτή τη στιγμή τα συγκεκριμένα μηχανήματα χρησιμοποιούνται για το τμήμα που ο αγωγός διασχίζει τον ποταμό Αλιάκμονα.

Τέλος εκτός από την τεχνική αρτιότητα, το έργο πρωτοπορεί όπως υπογραμμίζουν οι άνθρωποι της κοινοπραξίας και στο κομμάτι της περιβαλλοντικής ευθύνης όπου υπάρχουν συνεργασίες με περιβαλλοντικές οργανώσεις και ΜΚΟ, ενώ οι υπεργολάβοι κατασκευής διαθέτουν ειδικά τμήματα περιβάλλοντος με ειδικά στελέχη που επιβλέπουν τις εργασίες και φροντίζουν για την ελαχιστοποίηση της περιβαλλοντικής όχλησης αλλά και για τη σωστή αποκατάσταση του περιβάλλοντος. Με τη συνεργασία και τις παρεμβάσεις που γίνονται έχουν ελαχιστοποιηθεί οι επιπτώσεις του έργου, ανέφερε ο Νίκος Παναγιωτόπουλος εκ μέρους της εταιρείας προστασίας περιβάλλοντος και του σταθμού περίθαλψης αγρίων ζώων. Μεταξύ άλλων ιδιαίτερα μέτρα προστασίας λαμβάνονται για τις αρκούδες που ζουν στο φυσικό περιβάλλον της περιοχής της Καστοριάς, ενώ ο TAP χρηματοδοτεί πολυάριθμες περιβαλλοντικές δράσεις μεταξύ των οποίων περιλαμβάνεται η κάλυψη εξόδων για την περίθαλψη (φάρμακα κλπ) τραυματισμένων άγριων ζώων που βρίσκουν καταφύγιο στο κέντρο./πηγή capital

Τμήματα αρχαίων οικισμών, νεκροταφεία, μνημεία, τείχη και εκκλησίες έχουν έλθει στο φως κατά μήκος της διαδρομής του αγωγού φυσικού αερίου ΤΑΡ.

Εκεί όπου απασχολούνται περισσότεροι από 650 ειδικοί στην αρχαιολογική έρευνα (αρχαιολόγοι, τοπογράφοι, συντηρητές, κλπ.),
καθώς και αρχαιολογικοί εργάτες.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που ανακοίνωσε η εταιρία κατασκευής του αγωγού με αφορμή την ολοκλήρωση του 31ου ετήσιου συνεδρίου «Το Αρχαιολογικό Έργο στη Μακεδονία και Θράκη» στη Θεσσαλονίκη, μέχρι σήμερα, έχουν πραγματοποιηθεί περίπου 300 σωστικές ανασκαφές μικρής και μεγαλύτερης κλίμακας και περισσότερες από 100 δοκιμαστικές τομές στη «Ζώνη Εργασίας» του ΤΑΡ, ενώ βρίσκονται σε εξέλιξη άλλες 7 σωστικές ανασκαφές μεγάλης κλίμακας στις Περιφέρειες από τις οποίες διέρχεται ο αγωγός.

Νεκροταφεία, εκκλησίες

Στα ευρήματα περιλαμβάνονται πλήθος κινητών (κεραμεικα, κοσμήματα, νομίσματα κ.λπ.) που χρονολογούνται στην προϊστορική έως και τη μεταβυζαντινή περίοδο καθώς και νεκροταφεία ή μεμονωμένοι τάφοι, κάποιοι εκ των οποίων κτερισμένοι, τμήματα οικισμών και αρχιτεκτονικών λειψάνων, όπως τείχη και εκκλησίες, μνημεία, εργαστηριακοί χώροι και ενδείξεις ανθρώπινης δραστηριότητας, π.χ. κλίβανοι και πηγάδια.

Στο συνέδριο επιστήμονες-εκπρόσωποι από 9 Εφορείες Αρχαιοτήτων της Βόρειας Ελλάδας (Έβρου, Ροδόπης, Ξάνθης, Σερρών, Κιλκίς, Θεσσαλονίκης, Κοζάνης, Καστοριάς και Φλώρινας) παρουσίασαν τα αρχικά ευρήματα των ανασκαφικών τους δραστηριοτήτων, σημειώνοντας πως αν δεν υπήρχαν τα δημόσια ή τα ιδιωτικά έργα, οι ανασκαφές στην Ελλάδα θα είχαν σχεδόν σταματήσει.

«Συνεργαζόμαστε στενά με το υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού, καθώς και τις κατά τόπους Εφορείες Αρχαιοτήτων, για την προστασία και ανάδειξη της πλούσιας ελληνικής πολιτιστικής κληρονομιάς» δήλωσε σχετικά η διευθύντρια του ΤΑΡ για την Ελλάδα, Κατερίνα Παπαλεξανδρή.

Οι αρχαιολογικές εργασίες εποπτεύονται από το υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού, καθώς και τις 13 αρμόδιες Εφορείες Αρχαιοτήτων (μία ανά περιφερειακή ενότητα που διατρέχει ο αγωγός), όπως ορίζεται στα σχετικά Μνημόνια Συναντίληψης και Συνεργασίας που έχουν υπογραφεί.

Tην ανάγκη επίλυσης των διαφωνιών με την τοπική κοινωνία για να προχωρήσει το έργο του ΤΑP, εκφράζει η απόφαση της εταιρείας του Διαδριατικού αγωγού να καταφύγει στην λύση της διαμεσολάβησης.

Για τα εμπόδια που βάζουν οι τοπικές αντιδράσεις στα Τενάγη της Καβάλας είχε αναφερθεί προ ημερών σε ενημερωτική συνάντηση με δημοσιογράφους η γενική διευθύντρια του TAP κ. Κατερίνα Παπαλεξανδρή.

Η επικεφαλής της εταιρείας στην Ελλάδα είχε μεταφέρει τις ανησυχίες που προκαλούν οι ανησυχίες της κοινωνίας, λέγοντας ότι στην Καβάλα εκκρεμούν 10 χιλιόμετρα για να ολοκληρωθεί η κατασκευή του αγωγού. Όπως είχε τονίσει χωρίς αυτά, το έργο δεν μπορεί να τελειώσει.

Το χρονοδιάγραμμα προβλέπει δοκιμαστική λειτουργία του TAP το 2019 και πλήρη εμπορική λειτουργία το 2020, η οποία με το αγκάθι στα Τενάγη αμφισβητείται.

Τις προηγούμενες μέρες στο θέμα επανήλθε ο Αγροτικός Σύλλογος Καβάλας και η Συντονιστική Επιτροπή Πολιτών, εξηγώντας ότι τα κίνητρα των αντιρρήσεων που διατυπώνουν συνδέονται με την αλλαγή της όδευσης με στόχο την προστασία του Τυρφώνα των Τεναγών και του αρχαιολογικού χώρου των Φιλίππων. Κατά του TAP έχει συνταχθεί και ο δήμος Καβάλας, συνυπογράφοντας προ τριετίας με κατοίκους της περιοχής, την προσφυγή στο ΣτΕ. Η υπόθεση εκδικάστηκε πριν λίγες μέρες και αναμένεται η απόφαση.

«Στην περιοχή της Καβάλας είναι γνωστό πως υπάρχουν ανησυχίες και αντιδράσεις στην όδευση του αγωγού. Έχουμε αλλάξει σε κάποια σημεία την χάραξη, ενώ έχουμε απαντήσει στους προβληματισμούς με επιστημονικές μελέτες και συνεχίζουμε τη συζήτηση», είχε δηλώσει στους δημοσιογράφους η κ. Παπαλεξανδρή. Είχε αναφέρει επίσης ότι η επίμαχη όδευση έχει εγκριθεί από το ελληνικό δημόσιο και ότι άλλες αλλαγές δεν μπορούν να γίνουν. Ο TAP θα είναι η μεγαλύτερη υπόθεση που θα επιληφθεί ο νέος θεσμός της διαμεσολάβησης στην Ελλάδα.

Χθες, η διοίκηση της εταιρείας ανακοίνωσε πως το ελληνικό γραφείο του ΤΑΡ έχει αναλάβει πρωτοβουλία πρόσκλησης διεξαγωγής συνδιαμεσολάβησης προς τον Αγροτικό Σύλλογο Καβάλας και τη Συντονιστική Επιτροπή Πολιτών Καβάλας.

Η διεξαγωγή διαμεσολάβησης, όπως προβλέπεται από το νόμο, θα γίνει με τη συμβολή ανεξάρτητων, διαπιστευμένων Διαμεσολαβητών που θα αναλάβουν να διεξαγάγουν τη διαδικασία για να βοηθήσουν τα δύο μέρη να διευθετήσουν τις μεταξύ τους διαφωνίες, ώστε να επιτραπεί η έγκαιρη ολοκλήρωση των έργων.

Ο TAP έχει οργανώσει πληθώρα συναντήσεων με φορείς των Τεναγών, τόσο κατά τη φάση διαβούλευσης της Μελέτης Περιβαλλοντικών και Κοινωνικών Επιπτώσεων, όσο και κατά την περίοδο της κατασκευής του έργου. Τους τελευταίους 5 μήνες ο ΤΑΡ έχει συμμετάσχει ενεργά σε περισσότερες από 130 συναντήσεις για το συγκεκριμένο θέμα με φορείς σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο.

Σύμφωνα με την εταιρεία, τα έργα κατασκευής κατά μήκος της όδευσης του ΤΑΡ προχωρούν κανονικά, έχοντας ήδη ολοκληρώσει τα 2/3 της κατασκευής.

Συγκεκριμένα, έχει διανοιχθεί η Ζώνη Εργασίας σε περισσότερα από 530 από τα συνολικά 550 χλμ που είναι η συνολική όδευση του αγωγού επί ελληνικού εδάφους. Παράλληλα, περισσότερα από 280 χλμ γης βρίσκονται στη φάση της σταδιακής αποκατάστασης, ενώ έχουν υπογραφεί τα πρώτα Πρωτόκολλα Εξόδου που σηματοδοτούν την επιστροφή της γης στους ιδιοκτήτες και χρήστες της για την επανέναρξη των αγροτικών τους εργασιών.
της κ.Μ.Τζαννέ

Δυσχεραίνεται η ολοκλήρωση κατασκευής των 10 χιλιομέτρων του αγωγού ΤΑP στην περιοχή της Καβάλας, λόγο των ισχυρών αντιδράσεων δήμου και αγροτών.



Οι εκπρόσωποι του αγωγού ΤAP που θα μεταφέρει το φυσικό αέριο στην περιοχή της Κασπίας μέσω Ελλάδας, Αλβανίας και Ιταλίας, στην κεντρική Ευρώπη, έχουν ήδη πραγματοποιήσει περισσότερες από 100 συναντήσεις με τους τοπικούς παράγοντες στις οποίες προσπαθούν να τους πείσουν πως ο αγωγός δεν θα επηρεάσει τη ζωή τους και την οικονομία τους.

Από τον αγωγό, που πλέον φτάνει έως τα Αλβανικά σύνορα, έχουν βγει πολλαπλά ωφελημένες οι βιομηχανίες και οι μεταφορές καθώς και το εργατικό δυναμικό που εργάζεται για στην κατασκευή του.

Σε μια έκταση 10 χιλιομέτρων οι εργασίες του TAP έχουν σταματήσει δημιουργώντας "τρύπα" που απειλεί την έγκαιρη ολοκλήρωση συνολικά του Νοτίου Διαδρόμου από την Κασπία μέχρι την Ευρώπη.
Tο ζήτημα έχει επισημανθεί και έχει προκαλέσει την ανησυχία όχι μόνον της ελληνικής κυβέρνησης αλλά και του διεθνούς παράγοντα, που παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις.
Καί σ'αυτή την περίπτωση η κυβέρνηση δείχνει αδύναμη να παρέμβει αποτελεσματικά επιλύωντας άμεσα το πρόβλημα


Ήταν 17 Μαΐου του 2016 όταν από τη Θεσσαλονίκη ο πρωθυπουργός κήρυσσε την επίσημη έναρξη των εργασιών για τον μεγάλο αγωγό φυσικού αερίου TAP.
Τότε ο κ. Τσίπρας συνέδεε την υλοποίηση του έργου με την άρση της αβεβαιότητας και τη νέα εποχή για τη χώρα και την οικονομία. Άλλωστε, με συνολικό προϋπολογισμό άνω του 1,5 δισ. ευρώ και με τη συμμετοχή πέντε μεγάλων διεθνών ενεργειακών εταιρειών, ο αγωγός ήταν και παραμένει η μεγαλύτερη άμεση ξένη επένδυση που υλοποιείται στη χώρα.

Ωστόσο, η υλοποίηση του αγωγού βρίσκεται εδώ και περίπου έναν χρόνο ενώπιον σοβαρού κινδύνου, που θέτει σε σοβαρό ρίσκο την ολοκλήρωσή του εντός χρονοδιαγράμματος και απειλεί να εκθέσει τη χώρα διεθνώς, με δεδομένο ότι ο TAP αποτελεί μέρος ενός διεθνούς κολοσσιαίου έργου του Νότιου Διαδρόμου φυσικού αερίου.

Η εμπλοκή χαρακτηρίζεται ως εξαιρετικά σοβαρή και έρχεται σε μια χρονική συγκυρία κατά την οποία και άλλα μεγάλα έργα, με χαρακτηριστικότερη την υπόθεση του Ελληνικού, αντιμετωπίζουν καθυστερήσεις και συνεχή εμπόδια.

Ο αγωγός ΤΑΡ, άλλωστε, είναι ένα έργο που ξεπερνά τα ελληνικά σύνορα, ενώ ήδη βρίσκεται σε φάση κατασκευής. Αποτελείται από πλέγματα αγωγών και επενδύσεις σε μια διαδρομή μήκους 4 χιλιάδων χιλιομέτρων για τα οποία η συνολική επένδυση φτάνει τα 40 δισ. δολάρια, καθώς περιλαμβάνει μέχρι και τα κεφάλαια που έχει επενδύσει η κοινοπραξία για την ανάπτυξη του Σαχ Ντενίζ 2, δηλαδή του τεράστιου υποθαλάσσιου κοιτάσματος αερίου που θα τροφοδοτεί τον αγωγό. Και δεν είναι μόνο η οικονομική διάσταση, αφού το έργο έχει ευρύτερη γεωπολιτική σημασία για την Ευρωπαϊκή Ένωση και θεωρείται ότι έχει διαδραματίσει κομβικό στη νέα εποχή των σχέσεων Ελλάδας- ΗΠΑ.

Το πρόβλημα

Ενώ, λοιπόν, ακόμη και εντός Ελλάδας έχουν κατασκευαστεί περισσότερα από 340 χιλιόμετρα αγωγού και έχουν διαμορφωθεί 480 από τα 550 χιλιόμετρα της όδευσης, στην Καβάλα και στην περιοχή Τενάγη Φιλίππων, υπάρχει μια έκταση 10 χιλιομέτρων και συγκεκριμένα τα χιλιόμετρα 195 έως 205 του αγωγού, όπου οι εργασίες έχουν σταματήσει εξαιτίας τοπικών αντιδράσεων.

Το συγκεκριμένο κομμάτι αγωγού έπρεπε να έχει ξεκινήσει να κατασκευάζεται βάσει χρονοδιαγράμματος από πέρυσι, ωστόσο, όταν το φθινόπωρο του 2016 οι εργολάβοι επιχείρησαν να εγκατασταθούν, εμποδίστηκαν από ομάδα, με επικεφαλής τοπική αγροτική ένωση.
Μετά από ένα χρονικό διάστημα άκαρπων διαπραγματεύσεων, αποφασίστηκε τελικά να συνεχιστούν οι εργασίες μετά το χιλιόμετρο 205 με αποτέλεσμα να έχει δημιουργηθεί τρύπα 10 χιλιομέτρων.

Στον αέρα ο σχεδιασμός

Καθώς έχει περάσει πάνω από ένας χρόνος άκαρπων προσπαθειών προσέγγισης με όσους αντιδρούν, πλέον η κατασκευή του αγωγού μπαίνει σε σοβαρότατο κίνδυνο να τεθεί εκτός χρονοδιαγράμματος. Το υπουργείο Ενέργειας είναι ενήμερο για την κατάσταση και επιχειρεί το τελευταίο διάστημα να διαμεσολαβήσει, καθώς έχει πληροφορηθεί από την κοινοπραξία ότι θα πρέπει οι εργολάβοι του έργου να μπουν στην περιοχή (Τενάγη Φιλίππων) στο πρώτο τρίμηνο του 2018, ώστε σε πρώτη φάση να ξεκινήσουν οι προκαταρκτικές εργασίες από τους αρχαιολόγους.
Σε διαφορετική περίπτωση τότε το έργο του TAP θα καθυστερήσει με άμεση επίπτωση τη μετάθεση της λειτουργίας συνολικά του Νοτίου Διαδρόμου του φυσικού αερίου, η οποία προβλέπεται για το 2020.
Σημειώνεται ότι ακόμη και 1 χιλιόμετρο αγωγού να μη συνδεθεί, δεν είναι λειτουργική ολόκληρη η διαδρομή.

Οικονομική και γεωπολιτική ανησυχία

Σύμφωνα με πληροφορίες  το πρόβλημα έχει επισημανθεί και έχει προκαλέσει την ανησυχία όχι μόνον της ελληνικής κυβέρνησης αλλά και του διεθνούς παράγοντα, που παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις γύρω από την προσπάθεια να δημιουργηθεί μια εναλλακτική πηγή τροφοδοσίας ενέργειας για την Ε.Ε..
 Θυμίζουμε ότι ο Νότιος Διάδρομος, αναπόσπαστο μέρος του οποίου είναι ο TAP αποτελεί βασική στρατηγική επιλογή της Ευρωπαϊκής Ένωσης καθώς αναμένεται να οδηγήσει στη διαφοροποίηση της ενεργειακής προμήθειας και στην ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας για την ευρύτερη περιοχή της νοτιοανατολικής Ευρώπης και των Βαλκανίων, που σήμερα χαρακτηρίζονται ως ενεργειακή νησίδα που εξαρτώνται σχεδόν αποκλειστικά από το φυσικό αέριο που εισάγεται από τη Ρωσία.
Ενδεικτικό της σημασίας του έργου είναι το γεγονός ότι μετά την οριστικοποίηση της κατασκευής του αγωγού, έχουν προχωρήσει σε φάση υλοποίησης μια σειρά από έργα που θα διευρύνουν γεωγραφικά την επιρροή του αγωγού, όπως ο ελληνοβουλγαρικός αγωγός IGB, ο αγωγός Βουλγαρίας-Σερβίας και ο αγωγός IAP στα Δυτικά Βαλκάνια.

Ο αγωγός TAP έχει υποστηριχθεί με σθένος τόσο από την Ε.Ε., όσο και από την αμερικανική εξωτερική πολιτική, η οποία στο κομμάτι της ενέργειας τάσσεται σταθερά υπέρ της μείωσης της ενεργειακής εξάρτησης της Ευρώπης από τις ενεργειακές εξαγωγές της Ρωσίας.

Επενδυτική εμπιστοσύνη

Για την Ελλάδα έχει κεφαλαιώδη σημασία να προχωρήσει το έργο εντός χρονοδιαγράμματος και να μην εκτεθεί η χώρα ενώπιον όλων των συμμετεχόντων στον αγωγό και τον Νότιο Διάδρομο.
 Η μετοχική σύνθεση του αγωγού περιλαμβάνει εταιρείες-κολοσσούς της ενέργειας όπως η BP (20%), η SOCAR (Αζερμπαϊτζάν με 20%), η Snam (Ιταλία 20%), η Fluxys (Βέλγιο 19%), η Enagás (Ισπανία 16%) και η Axpo (Ελβετία 5%).
Οι τρεις εκ των πέντε μετόχων εμπλέκονται και στην αποκρατικοποίηση του ΔΕΣΦΑ, ενώ η μέχρι σήμερα ομαλή εκτέλεση της επένδυσης, λόγω και του μεγέθους του έργου αλλά και των μετόχων, δίνει ισχυρό μήνυμα επενδυτικής εμπιστοσύνης και περιορισμού του ρίσκου χώρας, που υπήρχε για την Ελλάδα μέχρι πρόσφατα και σίγουρα κατά την έναρξη της επένδυσης.

Εκδίκαση

Καθώς η υπόθεση έχει φτάσει σε οριακό σημείο, την επόμενη εβδομάδα αναμένεται να πραγματοποιηθεί στο υπουργείο Ενέργειας νέα συνάντηση με τη συμμετοχή της τοπικής αυτοδιοίκησης της περιοχής, ενώ άγνωστο είναι εάν θα εκπροσωπηθεί ο σύλλογος που αντιδρά και ο οποίος μέχρι τώρα –σύμφωνα με την κοινοπραξία– αποφεύγει να απαντήσει στην πρόσκληση για καλόπιστο διάλογο που της έχει απευθυνθεί.
"Έχουμε επιδιώξει ειρηνική λύση, κάνουμε συζητήσεις και απαντούμε συνεχώς στις ανησυχίες που μας διατυπώνονται", αναφέρουν πηγές της κοινοπραξίας, που επιβεβαιώνουν τη σοβαρότητα της εμπλοκής. Ωστόσο, όπως τονίζουν, δεν υπάρχει καμία δυνατότητα αλλαγής της όδευσης καθώς αυτό θα οδηγούσε σε βέβαιη καθυστέρηση 2 έως 3 ετών αφού θα απαιτούνταν νέες μελέτες και αδειοδοτήσεις ενώ ταυτόχρονα θα αχρηστευόταν μεγάλο τμήμα του έργου που έχει ήδη κατασκευαστεί.
Είμαστε έτοιμοι να συζητήσουμε ειδικές λύσεις για τα Τενάγη, όπως, για παράδειγμα, ο αγωγός να τοποθετηθεί σε μεγαλύτερο βάθος, προσθέτουν οι ίδιες πηγές.
Δεν υπήρξε καμία άλλη αντίδραση στα υπόλοιπα 540 χιλιόμετρα, δεν μπορούμε να διακινδυνεύσουμε όλον το Νότιο Διάδρομο, άρα πρέπει μέσα στο πρώτο τρίμηνο του 2018 να ξεκινήσουν οι εργασίες, επισημαίνουν εμφατικά οι ίδιες πηγές.

Σημειώνεται ότι τον Ιανουάριο έχει προγραμματιστεί η εκδίκαση στο ΣτΕ προσφυγών που έχουν κατατεθεί κατά της αδειοδότησης του έργου.
Ο σύλλογος που αντιδρά έχει επιτύχει να συσπειρώσει και την τοπική αυτοδιοίκηση ενώ γνώστες του θέματος μιλούν για βαθιά πόλωση που επιχειρείται να καλλιεργηθεί και η οποία ελλοχεύει τον κίνδυνο να δημιουργηθούν "νέες Σκουριές". Θα κάνουμε ό,τι είναι δυνατόν για να μη γίνουμε Σκουριές και να βρούμε ειρηνική λύση, η αντίδραση προέρχεται από ένα μικρό γκρουπ, δεν είναι παλλαϊκή σημειώνουν πηγές της κοινοπραξίας, που επισημαίνουν ότι το έργο απολαμβάνει γενικής στήριξης από κόμματα και φορείς ενώ είναι πλήρως αδειοδοτημένο. Επιπλέον, όπως επισημαίνεται με νόημα, ο σύλλογος δεν προϋπήρχε αλλά δημιουργήθηκε μόλις κερδήθηκε ο διαγωνισμός του Νοτίου Διαδρόμου από τον TAP! "Πρωτίστως εμείς έχουμε ενδιαφέρον για την ασφάλεια του έργου, ακολουθούμε τις πιο αυστηρές διαδικασίες και μέτρα ασφάλειας", καταλήγουν οι πηγές της κοινοπραξίας.

Ο αγωγός θα περάσει μόνο από πάνω μας

Πάντως το έργο της κοινοπραξίας να πείσει τους αντιδρώντες μόνο εύκολο δεν είναι.
Στις αντιδράσεις πρωτοστατεί ο Αγροτικός Σύλλογος Δήμου Καβάλας και στον οποίο μετέχουν ορισμένοι από τους 200 ιδιοκτήτες γης στα επίμαχα 10 χιλιόμετρα. Κάποιοι ιδιοκτήτες, πάντως, φέρονται να έχουν ήδη εισπράξει αποζημιώσεις που είναι κατατεθειμένες στο Ταμείο Παρακαταθηκών από την κοινοπραξία. Ο σύλλογος ζητεί την αλλαγή της όδευσης επικαλούμενος ότι ο αγωγός διέρχεται από γη υψηλής παραγωγικότητας.
Το αίτημα υποστηρίζεται από τη Δήμαρχο Καβάλας, Δ. Τσανάκα, ενώ κατά των έργων έχουν κατατεθεί 4 προσφυγές στο ΣτΕ που όμως έχουν πάρει συνολικά 9 αναβολές. Ακόμη και εάν χάσουμε τη δίκη, θα προσφύγουμε στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο, προειδοποιούν τα μέλη του Συλλόγου, που σε τρεις περιπτώσεις τους περασμένους μήνες εμπόδισαν τα συνεργεία των εργολάβων να ξεκινήσουν τις εργασίες.

"Ο αγωγός θα πρέπει να περάσει από πάνω μας, θα πρέπει να μας πατήσουν για να περάσουν, ήδη τους έχουμε σταματήσει 3 φορές", δηλώνει ο Θέμης Καλπακίδης πρόεδρος του Συλλόγου, μέλος του Συντονιστικού για την αλλαγή της όδευσης και εκ των αγροτών που πρωτοστατούν στις αντιδράσεις. Αν και ο ίδιος δεν έχει ιδιοκτησία σε σημείο διέλευσης του αγωγού, όπως λέει απαξιώνονται οι περιουσίες και πέριξ του αγωγού.

Οι ενστάσεις του Συλλόγου  συνοψίζονται στα εξής:

1. Πρώτον, στην απαξίωση των περιουσιών, αφού στη διευρυμένη ζώνη ασφάλειας θα υπάρχουν περιορισμοί των όρων δόμησης, η αξία των οικοπέδων της περιοχής θα μειωθεί και θα μηδενιστεί η αξία των κτημάτων από όπου διέρχεται ο αγωγός. Επίσης, ο σύλλογος υποστηρίζει ότι δημιουργούνται θέματα με τις καλλιέργειες και τις υπόγειες αρδεύσεις
2. Δεύτερον, σε ζητήματα που αφορούν την ασφάλεια, αφού στην περιοχή υπάρχουν αποθέματα τύρφης αλλά και λιγνίτη (στη Δράμα), που δημιουργούν αυξημένο κίνδυνο πυρκαγιάς. Παράλληλα παρατηρούνται στην περιοχή πλημμύρες και συνιζήσεις του εδάφους που σε βάθος χρόνου μπορούν να οδηγήσουν σε αποκάλυψη του αγωγού στην επιφάνεια της γης.
3. Τρίτον, στην ύπαρξη σημαντικού αρχαιολογικού χώρου πλησίον της όδευσης του αγωγού (στους Φιλίππους).

Ο κ. Καλπακίδης υποστηρίζει ότι η κοινοπραξία έχει παραβιάσει τις υποχρεώσεις διαβούλευσης και διαπραγμάτευσης, ενώ επικαλείται και πρόσφατη απόφαση του Δήμου Καβάλας που ζητεί την αλλαγή της όδευσης.
Στη συντονιστική επιτροπή για την αλλαγή της όδευσης συμμετέχουν συλλογικότητες όπως επαγγελματικές ομοσπονδίες, πολιτιστικοί σύλλογοι, ομάδες πολιτών, πολιτευτές, συνδικαλιστικά σωματεία κ.λπ.
Οι αντιδρώντες αρνούνται να προσέλθουν σε διάλογο εάν δεν δεσμευτεί η κοινοπραξία για την αλλαγή της όδευσης σε περίπτωση που δεν ικανοποιηθούν όλες οι ανησυχίες τους...







Του κ.Χ.Φλουδόπουλου

Ξεκινά το πρόγραμμα «Ευδόκιμη γη» με χρηματοδότηση από την κοινοπραξία..


Μέλι και μελισσοκομικά προϊόντα, ελιές και ελαιόλαδο, αρωματικά και φαρμακευτικά φυτά, φασόλια, καρποφόρα δένδρα, πετιμέζι, πιπεριές, και κτηνοτροφικά προϊόντα θα παράγονται κατά μήκος της ύδρευσης του περίφημου αγωγού TAP.

Πρόκειται για το πρόγραμμα «Ευδόκιμη Γη» που θα υλοποιηθεί με πρωτοβουλία και χρηματοδότηση 1 εκατ. ευρώ από την κοινοπραξία του TAP στις τρεις περιφέρειες της Βορείου Ελλάδας από τις οποίες διέρχεται ο αγωγός.

Το έργο θα υλοποιηθεί από την Αμερικανική Γεωργική Σχολή Θεσσαλονίκης (ΑΓΣ) και το Ινστιτούτο Εφαρμοσμένων Βιοεπιστημών (ΙΝΕΒ) του Εθνικού Κέντρου Έρευνας & Τεχνολογικής Ανάπτυξης (ΕΚΕΤΑ), υπό τη διαχείριση του Ιδρύματος Μποδοσάκη.

Το επιστημονικό προσωπικό της ΑΓΣ θα προσφέρει στους ωφελούμενους σεμινάρια, καθώς και εξατομικευμένη εκπαιδευτική συμβουλευτική σε ό,τι αφορά βέλτιστες καλλιεργητικές μεθόδους, λίπανση, εξοπλισμό, κλπ.

Από την πλευρά του, το ΙΝΕΒ θα συλλέξει δείγματα από τα προϊόντα ώστε να ταυτοποιήσει τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά και τις ιδιότητές τους, να καταγράψει τη γενετική τους «ταυτότητα», και στη συνέχεια να επιλέξει το καλύτερο γενετικό υλικό για να αναδειχθεί η προστιθέμενη αξία τους τόσο στην Ελλάδα, όσο και στο εξωτερικό.

Στις 10 Οκτωβρίου 2017 έφτασε στη Θεσσαλονίκη η τελευταία αποστολή χαλύβδινων σωληναγωγών για τον Διαδριατικό Αγωγό Φυσικού Αερίου (TAP AG) που σήμανε την ολοκλήρωση και τελική παράδοση όλων των σωληναγωγών προς τις χώρες που φιλοξενούν τον αγωγό.



Aυτό αναφέρεται σε σχετική ανακοίνωση και όπως σημειώνεται η μεταφορά των 55.000 σωληναγωγών και γωνιών πραγματοποιήθηκε σε διάστημα περίπου ενάμιση χρόνου.
Οι πρώτοι σωληναγωγοί κατέφθασαν στο Δυρράχιο τον Απρίλιο του 2016, ενώ οι παραδόσεις στην Ελλάδα ξεκίνησαν ένα μήνα αργότερα, τον Μάιο του 2016.

Υπενθυμίζεται ότι περίπου 55.000 σωληναγωγοί χρησιμοποιούνται για την κατασκευή του TAP (32.000 στην Ελλάδα, 13.000 στην Αλβανία, 9.150 για το υποθαλάσσιο τμήμα και 670 στην Ιταλία). Το βάρος όλων αυτών των σωλήνων φτάνει τους 520.000 τόνους, όσο περίπου ζυγίζουν 71 πύργοι του 'Αιφελ.

Το βάρος ενός μόνο σωληναγωγού μήκους 18 μέτρων κυμαίνεται μεταξύ 9,3 και 16,3 τόνων - αναλόγως του πάχους των τοιχωμάτων του.
Οι σωληναγωγοί μεταφέρθηκαν στους Κεντρικούς Σταθμούς Διαλογής σε 79 θαλάσσια φορτία διαφόρων μεγεθών και με 158 δρομολόγια τρένου εντός Ελλάδας. Η διαδικασία εκφόρτωσης στα μεγαλύτερα πλοία διαρκούσε κατά μέσον όρο περί τις 5 μέρες.

Τους σωληναγωγούς κατασκεύασε η ελληνική Σωληνουργεία Κορίνθου και η γερμανική Salzgitter Mannesmann International. Ο Τζον Χέινς, διευθυντής Τεχνικού Σχεδιασμού του TAP, σημείωσε σχετικά: «Πρόκειται για ένα ακόμη ορόσημο στην πορεία της επιτυχούς υλοποίησης του έργου. Το σύνολο της εφοδιαστικής διαδικασίας παράδοσης πραγματοποιήθηκε εντός χρονοδιαγράμματος και με τα υψηλότερα πρότυπα ασφαλείας. Δεδομένου ότι κάθε σωλήνας έχει ανυψωθεί κατά προσέγγιση επτά φορές από την κατασκευή του στα εργοστάσια έως την άφιξή του στους Κεντρικούς Σταθμούς Διαλογής του ΤΑΡ, είμαστε περήφανοι που αυτή η τεράστια επιχείρηση ολοκληρώθηκε χωρίς να σημειωθεί κανένα συμβάν ασφαλείας στις φιλοξενούσες χώρες. Θα ήθελα να ευχαριστώ τις εργολήπτριες εταιρείες του ΤΑΡ και τους υπεργολάβους τους που ανέλαβαν την αποστολή, εκφόρτωση και μεταφορά των σωληναγωγών για τον επαγγελματισμό, τη σκληρή δουλειά και τη δέσμευσή τους σε ό,τι αφορά την ασφάλεια».

Από τους Κεντρικούς Σταθμούς Διαλογής, οι σωληναγωγοί μεταφέρονται σε τοπικά σημεία αποθήκευσης κοντά στα εργοτάξια, κατά μήκος της όδευσης του αγωγού.