Επτά μήνες μετά την πλήρους κλίμακας εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, που ξεκίνησε τον Φεβρουάριο του 2022, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στάθηκε στο βήμα της στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και κατηγόρησε τη Ρωσία ότι χειραγωγεί την ενεργειακή αγορά της ΕΕ.

"Προτιμούν να καίνε το αέριο παρά να το παραδίδουν", διακήρυξε η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, καθώς οι εκτινασσόμενες τιμές ενέργειας έπλητταν τους καταναλωτές σε όλη την ήπειρο. "Αυτή η αγορά δεν λειτουργεί πλέον".

"Πρόκειται για πόλεμο κατά της ενέργειάς μας, πόλεμο κατά της οικονομίας μας, πόλεμο κατά των αξιών μας και πόλεμο κατά του μέλλοντός μας", δήλωσε, επιμένοντας ότι η Ευρώπη ήδη στρεφόταν μακριά από το ρωσικό αέριο προς πιο αξιόπιστους εταίρους όπως οι ΗΠΑ και η Νορβηγία.

Όμως τέσσερα χρόνια μετά, στο κέντρο της Ευρώπης επικρατεί ξανά βαθιά απογοήτευση που συνδέεται με την ενέργεια.

"Ορκιστήκαμε ότι θα μάθουμε. Υποσχεθήκαμε ότι τα πράγματα θα αλλάξουν, αλλά να που βρισκόμαστε", αναφέρει στο βρετανικό δίκτυο BBC ένας ιδιαίτερα απογοητευμένος Ευρωπαίος διπλωμάτης. Ζήτησε να διατηρήσει την ανωνυμία του για να μιλήσει ανοιχτά.

Η αιτία της έντονης ενόχλησής του ήταν το αυξανόμενο ενεργειακό σοκ της Ευρώπης, που πυροδοτήθηκε από την κλιμακούμενη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή και κυριαρχεί στη σύνοδο κορυφής των Ευρωπαίων ηγετών στις Βρυξέλλες την Πέμπτη.

"Αντί να επικεντρώνονται στα απολύτως αναγκαία μακροπρόθεσμα σχέδια – για το πώς θα γίνει η Ευρώπη πιο ανταγωνιστική σε αυτόν τον ολοένα και πιο ασταθή κόσμο, οι πρωθυπουργοί και οι πρόεδροι [της Ευρώπης] βρίσκονται τώρα σε πανικό για τις τιμές [της ενέργειας], ανησυχώντας για εξοργισμένους ψηφοφόρους και αναζητώντας εναγωνίως βραχυπρόθεσμες λύσεις.

"Ακριβώς όπως στην κρίση μετά την πλήρους κλίμακας εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία. Διαφορετική σύγκρουση. Ίδιες ευρωπαϊκές διαιρέσεις· ίδια διλήμματα για την ενέργεια. Δεν μπορούμε να συνεχίσουμε να κινούμαστε σε αυτόν τον φαύλο κύκλο. Κάτι πρέπει να αλλάξει".

Θα ήταν δύσκολο να βρει κανείς υπεύθυνο χάραξης πολιτικής στην Ευρώπη που να διαφωνεί με αυτήν την τελευταία διαπίστωση.

Αλλά μπορεί η Ευρώπη – είτε πρόκειται για ολόκληρη την ήπειρο είτε έστω για τα 27 κράτη-μέλη της ΕΕ, με το ποικιλόμορφο φάσμα βιομηχανιών, ενεργειακών αναγκών και απόψεων για τις ανανεώσιμες πηγές – να εξασφαλίσει πραγματικά τη δική της ενέργεια;

Πολλά έχουν αλλάξει από το 2022, όταν η Ευρώπη αποφάσισε να απεξαρτηθεί σταδιακά από το ρωσικό φυσικό αέριο, το πετρέλαιο και τον άνθρακα και να γίνει πιο ενεργειακά ανεξάρτητη, μετά την εκτεταμένη επίθεση της Μόσχας στην Ουκρανία.

Λαμβάνοντας υπόψη τη φήμη της ΕΕ για αργές διαδικασίες, το μπλοκ κινήθηκε γρήγορα μόλις αποφάσισε να διακόψει τους δεσμούς με τους ρωσικούς ενεργειακούς προμηθευτές. Πλέον μόνο το 2% των εισαγωγών πετρελαίου προέρχεται από τη Ρωσία, κατευθυνόμενο αποκλειστικά προς την Ουγγαρία και τη Σλοβακία, που διατηρούν φιλικές σχέσεις με τη Μόσχα. Η ΕΕ σχεδιάζει να τερματίσει όλες τις εισαγωγές ρωσικού φυσικού αερίου – συμπεριλαμβανομένου του LNG – έως το επόμενο έτος.

Πρόκειται για μια εντυπωσιακή μεταστροφή σε σχέση με την περίοδο πριν από την εισβολή, όταν η Ρωσία παρείχε περίπου το 55% των εισαγωγών φυσικού αερίου της Γερμανίας, τροφοδοτώντας τις ενεργοβόρες βιομηχανίες της, ιδίως τη χημική και την αυτοκινητοβιομηχανία.

Καθώς οι τιμές της ενέργειας εκτοξεύτηκαν το 2022 ως αντίδραση στην εισβολή και στην ενεργειακή αντιπαράθεση Ρωσίας–Ευρώπης, πολλές χώρες, όπως η Ιταλία και το Ηνωμένο Βασίλειο, αναγκάστηκαν να στηρίξουν καταναλωτές και επιχειρήσεις για να πληρώσουν τους λογαριασμούς τους. Ερχόμενο τόσο σύντομα μετά το οικονομικό σοκ της πανδημίας Covid-19, αυτό πίεσε ασφυκτικά κυβερνήσεις που ήδη αντιμετώπιζαν δημοσιονομικές δυσκολίες.

Η "διαφοροποίηση" έγινε λέξη-κλειδί στους διαδρόμους των Βρυξελλών. Η ΕΕ αποφάσισε ότι δεν θα επέτρεπε ποτέ ξανά στον εαυτό της να εξαρτάται τόσο πολύ από έναν και μόνο προμηθευτή ενέργειας.

Όμως τέσσερα χρόνια μετά, η εξάρτηση παραμένει, έστω και από περισσότερους προμηθευτές. Η Ευρώπη βασίζεται πλέον σε μεγάλο βαθμό στη Νορβηγία και τις ΗΠΑ για την ενέργειά της. Η απλή αφαίρεση της Ρωσίας από την εξίσωση δεν έλυσε το πρόβλημα της ενεργειακής ασφάλειας της ηπείρου.

Οι ΗΠΑ του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ έχουν καταστεί βασικός πυλώνας της ενεργειακής τροφοδοσίας της Ευρώπης, αντικαθιστώντας τη Ρωσία.

Η Ευρώπη προχώρησε σε ταχεία μετάβαση από το ρωσικό αέριο μέσω αγωγών στο υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG) το 2022. Σήμερα αποτελεί τον μεγαλύτερο εισαγωγέα LNG στον κόσμο και ο μεγαλύτερος μεμονωμένος προμηθευτής της (με ποσοστό 57% των συνολικών εισαγωγών LNG της ΕΕ) είναι οι ΗΠΑ.

Η ενεργοβόρα Γερμανία λαμβάνει πλέον έως και το 96% του LNG της από τις ΗΠΑ. Αυτή η εξάρτηση ίσως εξηγεί γιατί ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς παρέμεινε σιωπηλός όταν καθόταν δίπλα στον Τραμπ στον Λευκό Οίκο πριν από δύο εβδομάδες, καθώς ο Αμερικανός πρόεδρος επέπληττε και απειλούσε να επιβάλει εμπορικό εμπάργκο στην Ισπανία, επειδή δεν του επέτρεψε να χρησιμοποιήσει στρατιωτικές βάσεις στο έδαφός της για επιθέσεις στο Ιράν.

Ίσως η ασθμαίνουσα γερμανική οικονομία και η τρέχουσα δίψα της για αμερικανική ενέργεια να βρίσκονταν στο μυαλό του Μερτς. Ίσως να μην ήθελε να ρισκάρει την οργή του Αμερικανού προέδρου, γνωστού για τη διάθεσή του για εκδίκηση. Όπως και να έχει, δεν ήταν καλή εικόνα για την ευρωπαϊκή ενότητα εκείνη την ημέρα, σημειώνει το BBC.

Από τότε που επέστρεψε στον Λευκό Οίκο πριν από λίγο περισσότερο από έναν χρόνο, ο Τραμπ έχει χρησιμοποιήσει την οικονομική του ισχύ και την ευρωπαϊκή ανάγκη για αμερικανική βοήθεια στην εξεύρεση βιώσιμης ειρήνης στην Ουκρανία, για να πιέσει την ΕΕ να δεσμευτεί για την αγορά ακριβότερου αμερικανικού LNG.

Τον Ιούλιο, ο Τραμπ απείλησε το μπλοκ με επώδυνους δασμούς 30% σε όλες τις εξαγωγές του προς τις ΗΠΑ, με εξαίρεση εμπορεύματα όπως ο χάλυβας που ήδη αντιμετώπιζαν ακόμη υψηλότερες επιβαρύνσεις.

Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, μετέβη τότε στο γήπεδο γκολφ του Τραμπ στο Τέρνμπερι της Σκωτίας, όπου ο Αμερικανός πρόεδρος έκανε διακοπές και υπέγραψε συμφωνία για δαπάνες 750 δισ. δολαρίων (568 δισ. λιρών) σε αμερικανικό πετρέλαιο, LNG και πυρηνικές τεχνολογίες τα επόμενα τρία χρόνια.

Η ΕΕ υποσχέθηκε να επιβάλει μηδενικούς δασμούς στις αμερικανικές εισαγωγές. Σε αντάλλαγμα, ο Τραμπ "μείωσε" την απειλή δασμών από 30% σε 15% για τις περισσότερες εξαγωγές της ΕΕ προς τις ΗΠΑ.

Η φον ντερ Λάιεν παρουσίασε τη συμφωνία αυτή ως στρατηγική απάντηση για τη μείωση της εξάρτησης της ΕΕ από τα ρωσικά ορυκτά καύσιμα. Ωστόσο, έθεσε το μπλοκ σε σαφή θέση αδυναμίας έναντι των ΗΠΑ.

Η κυβέρνηση Τραμπ, από την πλευρά της, πανηγύρισε τη σύναψη της μεγαλύτερης εμπορικής συμφωνίας στην ιστορία, παρουσιάζοντάς την ως μέσο μείωσης του εμπορικού της ελλείμματος με την ΕΕ και εξασφάλισης τεράστιων ευρωπαϊκών επενδύσεων στην αμερικανική ενέργεια, τον στρατιωτικό εξοπλισμό και άλλους τομείς.

Ωστόσο, δεν είναι καθόλου σαφές ότι η ζήτηση ενέργειας της ΕΕ και οι αμερικανικές εξαγωγές μπορούν να υποστηρίξουν την κλίμακα που προβλέπει η συμφωνία, η οποία βρίσκεται επί του παρόντος υπό συζήτηση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

Η δε ευρωπαϊκή εξάρτηση από το LNG την καθιστά εξαιρετικά ευάλωτη στη μεταβλητότητα των παγκόσμιων τιμών σε περιόδους κρίσης, όπως βλέπουμε τώρα στον Περσικό Κόλπο.

Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν μία από τις σημαντικότερες θαλάσσιες οδούς στον κόσμο και το πιο κρίσιμο "στενό σημείο" για τη μεταφορά πετρελαίου. Περίπου το 20% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου διέρχεται από εκεί. Τα Στενά έχουν ουσιαστικά αποκλειστεί από το Ιράν, με εξαίρεση λίγα πλοία που μεταφέρουν ιρανικό πετρέλαιο προς την Ινδία και την Κίνα, μετά τις επιθέσεις Ισραήλ και ΗΠΑ στην Τεχεράνη στις 28 Φεβρουαρίου.

Αν και η Ευρώπη δεν αγοράζει μεγάλες ποσότητες πετρελαίου ή LNG από τη Μέση Ανατολή, και τα δύο είναι παγκόσμιες αγορές: οποιοσδήποτε αποκλεισμός των Στενών του Ορμούζ – τώρα ή στο μέλλον – μπορεί να προκαλέσει άνοδο τιμών η οποία επηρεάζει άμεσα την Ευρώπη, ανεξαρτήτως των περιορισμένων άμεσων εισαγωγών της.

Η ξαφνική έλλειψη προσφοράς, σε συνδυασμό με την αβεβαιότητα για τη διάρκεια της κρίσης, οδήγησε τις τιμές του πετρελαίου να αυξηθούν περίπου κατά 8% και την τιμή του φυσικού αερίου στην Ευρώπη κατά περίπου 20% το πρωί της 2ας Μαρτίου.

"Αυτή η επιλογή μεταξύ ρωσικής ενέργειας και μεταβλητότητας της παγκόσμιας αγοράς είναι μια πολύ κακή επιλογή για την Ευρώπη", αναφέρει ο Dan Marks, ειδικός στην ενεργειακή ασφάλεια στο αμυντικό think tank Royal United Services Institute (Rusi).

Εκτιμά ότι η Ευρώπη θα καταφέρει να εξασφαλίσει ενεργειακές προμήθειες στην τρέχουσα κρίση, παρά το ουσιαστικό κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, επειδή η εύπορη ήπειρος μπορεί να πληρώσει περισσότερο από άλλες περιοχές σε περιόδους κρίσης. Το πρόβλημα, όμως, είναι το κόστος και η ανταγωνιστικότητα.

Μακροπρόθεσμα, σημειώνει, η Ευρώπη πρέπει να σκεφτεί πώς θα δημιουργήσει καλύτερα αποθέματα ενέργειας και πώς θα μειώσει ή θα αναδιοργανώσει την κατανάλωση, ώστε να αποκτήσει μεγαλύτερο έλεγχο σε αιφνίδιες μεταβολές της προσφοράς, όπως αυτές που βλέπουμε τώρα.

Ο Marks προειδοποιεί επίσης ότι η συνεχιζόμενη εξάρτηση της Ευρώπης από εξωτερικούς παράγοντες, όπως οι ΗΠΑ, για κρίσιμες ενεργειακές προμήθειες δημιουργεί "αστάθμητους παράγοντες" που συχνά δεν λαμβάνονται υπόψη.

Τι θα γινόταν αν ο Τραμπ αποφάσιζε ξαφνικά να κρατήσει την ενέργεια για εσωτερική κατανάλωση στις ΗΠΑ, για να μειώσει τις τιμές της βενζίνης ή ως τρόπο τιμωρίας ευρωπαϊκών χωρών επειδή δεν έστειλαν άμεσα πολεμικά πλοία στα Στενά του Ορμούζ για να διατηρήσουν ανοιχτή τη θαλάσσια οδό, όπως ζήτησε αυτή την εβδομάδα;

Ο Marks αναφέρει επίσης την πιθανότητα οι ΗΠΑ να υποστούν στο μέλλον σοβαρές καταιγίδες ή πυρκαγιές που θα καταστρέψουν τερματικούς σταθμούς LNG.

"Πρόκειται για συσσώρευση κινδύνων. Δεν υπάρχουν εύκολες απαντήσεις εδώ", καταλήγει.

Ακόμη και η αυξημένη χρήση φυσικού αερίου από τη δημοκρατική σύμμαχο Νορβηγία συνοδεύεται από προκλήσεις.

Η Νορβηγία είναι πλέον ο μεγαλύτερος προμηθευτής φυσικού αερίου της ΕΕ, έχοντας ουσιαστικά αντικαταστήσει τη Ρωσία, καλύπτοντας το ένα τρίτο της ετήσιας κατανάλωσης φυσικού αερίου του μπλοκ και το ήμισυ του Ηνωμένου Βασιλείου.

Έχει επίσης καταστήσει σαφές ότι ήδη λειτουργεί κοντά στο μέγιστο της παραγωγής της. Αυτό δημιουργεί δίλημμα για την ΕΕ, καθώς η αύξηση της προσφοράς θα απαιτούσε νέες έρευνες και επενδύσεις.

Το Όσλο υποστηρίζει ότι η ΕΕ υπονομεύει τον εαυτό της με σχέδια για τερματισμό της ανάπτυξης πετρελαίου και φυσικού αερίου στην ευρωπαϊκή Αρκτική στο πλαίσιο της προσπάθειας αντιμετώπισης της κλιματικής αλλαγής. Επισημαίνει ότι η Ρωσία έχει μεγάλα σχέδια για επέκταση της παραγωγής LNG στη ρωσική Αρκτική.

Η Νορβηγία ασκεί έντονες πιέσεις στις Βρυξέλλες για αλλαγή πολιτικής. Πρόκειται για έναν μόνο από τους πολλούς τρόπους με τους οποίους οι περιβαλλοντικές αποφάσεις εμπλέκονται στη δίνη της ευρωπαϊκής ενεργειακής συζήτησης.

Η αναζήτηση άμεσων λύσεων κυριαρχεί στη σύνοδο κορυφής της ΕΕ που διεξάγεται από το πρωί της Πέμπτης. Πολλοί ηγέτες ανησυχούν βαθιά ότι η εκτίναξη των τιμών της ενέργειας και οι πιθανές πληθωριστικές πιέσεις (σε συνδυασμό με ενδεχόμενες προσφυγικές ροές προς την Ευρώπη λόγω της κρίσης στη Μέση Ανατολή) θα αποξενώσουν τους ψηφοφόρους και θα ενισχύσουν λαϊκιστικά εθνικιστικά κόμματα τόσο της άκρας και υπερσυντηρητικής δεξιάς όσο και της ριζοσπαστικής αριστεράς.

"Είναι κρίσιμο να μειώσουμε τον αντίκτυπο στο κόστος [από τον πόλεμο με το Ιράν]", δήλωσε αυτή την εβδομάδα η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν ενόψει της συνόδου. "Πρέπει να προσφέρουμε άμεση ανακούφιση… [Χρειαζόμαστε] μια συνολική προσέγγιση για το πώς θα μειωθούν οι λογαριασμοί ενέργειας των πολιτών".

Οι ηγέτες της ΕΕ εξετάζουν την αναθεώρηση φόρων, την επιβολή ανώτατων τιμών για τους καταναλωτές και άλλα μέτρα ως γρήγορες λύσεις για τις βιομηχανίες που δοκιμάζονται.

Εκτός ΕΕ, η βρετανική κυβέρνηση δέχεται επίσης πιέσεις να στηρίξει τα νοικοκυριά απέναντι στο αυξανόμενο ενεργειακό κόστος. Την περασμένη εβδομάδα, η Βρετανή υπουργός Οικονομικών Ρέιτσελ Ριβς δήλωσε ότι οι υπηρεσίες του υπουργείου επανεξετάζουν την προπαρασκευαστική εργασία που είχε γίνει κατά την ενεργειακή κρίση του 2022.

Οι κυβερνήσεις της ΕΕ έχουν επίσης ζητήσει από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να επιταχύνει την επέκταση του εξηλεκτρισμού σε όλο το μπλοκ, διατηρώντας παράλληλα το κόστος υπό έλεγχο.

Γνωρίζουν ότι η Κίνα βρίσκεται ήδη πολύ μπροστά σε αυτή τη διαδικασία. Είναι αλήθεια ότι, ως ο μεγαλύτερος εισαγωγέας πετρελαίου στον κόσμο, έχει πληγεί από τον ντε φάκτο αποκλεισμό των Στενών του Ορμούζ. Ωστόσο, το Πεκίνο ακολουθεί εδώ και καιρό στρατηγική ενεργειακής ασφάλειας σχεδιασμένη ακριβώς για τέτοιες στιγμές.

Στον πυρήνα της βρίσκεται ο εξηλεκτρισμός: η μετατόπιση μεγαλύτερου μέρους της οικονομίας μακριά από την άμεση κατανάλωση πετρελαίου και φυσικού αερίου. Στόχος είναι η μείωση της έκθεσης στις ευμετάβλητες αγορές ενέργειας που επηρεάζονται από γεωπολιτικές αναταράξεις.

Περισσότερο από το 30% της τελικής κατανάλωσης ενέργειας της Κίνας προέρχεται πλέον από ηλεκτρική ενέργεια, σε σύγκριση με λίγο πάνω από 20% παγκοσμίως και λιγότερο από το 25% στην ΕΕ.

Πολιτικές που στοχεύουν τόσο στην ενεργειακή ασφάλεια όσο και στη μείωση των εκπομπών ρύπων έχουν οδηγήσει στο να είναι πάνω από τα μισά αυτοκίνητα που πωλούνται στην Κίνα ηλεκτρικά, αντί για οχήματα με κινητήρες εσωτερικής καύσης.

Ωστόσο, σε αντίθεση με την Κίνα, στην ΕΕ επικρατεί διχασμός. Υποστηρικτές και αντίπαλοι των πράσινων πολιτικών και των εναλλακτικών ενεργειακών πηγών χρησιμοποιούν τον πόλεμο στο Ιράν για να ενισχύσουν τις διαφορετικές τους θέσεις.

Ο πρωθυπουργός του Βελγίου, Μπαρτ ντε Βέβερ, προκάλεσε έκπληξη το σαββατοκύριακο, ακόμη και σε μέλη της κυβέρνησής του, καλώντας την ΕΕ να εξομαλύνει τις σχέσεις με τη Ρωσία ώστε να ανακτήσει πρόσβαση σε φθηνή ενέργεια.

"Είναι κοινή λογική", υποστήριξε. "Κατ’ ιδίαν, Ευρωπαίοι ηγέτες μου λένε ότι έχω δίκιο, αλλά κανείς δεν τολμά να το πει δημόσια".

Κατά καιρούς ακούγονται παρόμοιες απόψεις, εκτός καταγραφής, και από τμήματα της γερμανικής βιομηχανίας. Το ακροδεξιό κόμμα AfD, που προηγείται στις δημοσκοπήσεις στη Γερμανία, ζητά την άμεση άρση των κυρώσεων κατά της Ρωσίας.

Σε άλλα μέρη της Ευρώπης, το αυξανόμενο ενεργειακό κόστος που προκαλείται από τα γεγονότα στη Μέση Ανατολή χρησιμοποιείται ως ακόμη ένα επιχείρημα για την αποδυνάμωση του Συστήματος Εμπορίας Εκπομπών (ETS) της ΕΕ, που λειτουργεί εδώ και δύο δεκαετίες.

Το ETS υποχρεώνει τις βιομηχανίες να πληρώνουν για τις εκπομπές άνθρακα, με στόχο τη σταδιακή απεξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα μακροπρόθεσμα.

Στη σύνοδο κορυφής της Πέμπτης υπάρχει ήδη αντιπαράθεση μεταξύ των χωρών που θέλουν να διατηρήσουν το ETS και εκείνων που επιδιώκουν την αποδυνάμωση ή την κατάργησή του.

Ορισμένα κράτη-μέλη, όπως η Ισπανία, η Σουηδία και η Δανία, έχουν καταστήσει σαφές ότι η αποδυνάμωση του ETS θα τιμωρούσε τις εταιρείες που έχουν επενδύσει στον εκσυγχρονισμό και την πράσινη μετάβαση, επιβραβεύοντας όσες παραμένουν εξαρτημένες από τα ορυκτά καύσιμα.

Από την άλλη πλευρά, χώρες της Κεντρικής Ευρώπης αντιτίθενται θεμελιωδώς στο ETS, ενώ η Αυστρία και η Ιταλία θέλουν να αντιμετωπίσουν τον αντίκτυπό του στις τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας.

Η Ιταλίδα πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι δήλωσε την περασμένη εβδομάδα: "Με το ξέσπασμα της κρίσης στη Μέση Ανατολή, το ζήτημα των τιμών της ενέργειας έχει καταστεί ακόμη πιο σημαντικό, γι’ αυτό σε ευρωπαϊκό επίπεδο ζητούμε την άμεση αναστολή της εφαρμογής του ETS στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας".

Μία πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η οποία αναγνωρίζει ότι το ETS χρειάζεται αναμόρφωση, είναι να χρησιμοποιηθούν τα έσοδα από το σύστημα για τη στήριξη βιομηχανιών που πλήττονται από το αυξανόμενο κόστος.

"Ζούμε σε έναν πολύπλοκο κόσμο συμβιβασμών", υπογράμμισε ο Georg Zachmann, ειδικός σε θέματα ενέργειας και κλίματος στο think tank Bruegel στις Βρυξέλλες.

"Αν η Ευρώπη θέλει να επενδύσει στην πυρηνική ή την ανανεώσιμη ενέργεια για να γίνει πιο αυτάρκης και ενεργειακά ασφαλής, αυτό θα πάρει χρόνο".

Χαρακτηρίζει "τρέλα" το γεγονός ότι η ηλιόλουστη νότια Ιταλία δεν εγκαθιστά περισσότερα ηλιακά πάνελ, για παράδειγμα.

"Χρειάζεται ένα μακροπρόθεσμο σχέδιο, αλλά και ρεαλιστικό. Η ΕΕ έχει ένα τέτοιο, αλλά οι νέοι στόχοι για το 2030 και ιδιαίτερα για το 2040 είναι πολύ φιλόδοξοι".

Η ΕΕ έχει θέσει νομικά δεσμευτικό στόχο για μείωση των καθαρών εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου κατά 90% έως το 2040 σε σύγκριση με τα επίπεδα του 1990. "Είναι πράγματι εφικτό;" διερωτάται.

Ο Zachmann σημειώνει ότι οι κυβερνήσεις φοβούνται και το κόστος. "Η Ευρώπη θέλει σε γενικές γραμμές να απομακρύνει το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο από το ενεργειακό μείγμα, αλλά οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής είναι ευαίσθητοι στο κόστος" και στις αντιδράσεις των ψηφοφόρων.

Πολιτικοί λόγοι δυσκολεύουν επίσης τη στενότερη συνεργασία ΕΕ–Ηνωμένου Βασιλείου στον τομέα της ενέργειας.

"Σε επίπεδο κλάδου, τόσο στην ΕΕ όσο και στο Ηνωμένο Βασίλειο υπάρχει διάθεση για περισσότερη συνεργασία, γιατί έχει νόημα. Από καθαρά οικονομική άποψη, όλοι θα ωφελούνταν".

Ωστόσο, η σκιά του Brexit βαραίνει τη συζήτηση. Τελικά, η ΕΕ βασίζεται στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη σωστή λειτουργία της ενιαίας αγοράς. "Και το Ηνωμένο Βασίλειο δεν το αποδέχεται".

Ο Dan Marks εκτιμά ότι η ΕΕ πρέπει να κινηθεί πιο ευέλικτα και ότι το Ηνωμένο Βασίλειο θα μπορούσε να είναι πιο φιλόδοξο στη συνεργασία για την ενέργεια.

"Η πραγματικότητα που αντιμετωπίζει η Ευρώπη θα φέρνει συνεχώς τις δύο πλευρές πιο κοντά", λέει. "Το Ηνωμένο Βασίλειο διαθέτει τον μεγαλύτερο στόλο υπεράκτιων αιολικών πάρκων και τα μεγαλύτερα σχέδια για τη Βόρεια Θάλασσα, ενώ η βρετανική κυβέρνηση θα θέλει να διασφαλίσει ότι σε περίπτωση κρίσης η Γαλλία δεν θα διακόψει την παροχή ενέργειας προς το Ηνωμένο Βασίλειο", προσθέτει. Υπάρχει αμοιβαίο συμφέρον για διασφαλισμένη ενεργειακή ασφάλεια.

Θα αποδειχθεί άραγε ο πόλεμος στο Ιράν σημείο καμπής για την Ευρώπη στην προσπάθειά της να επιτύχει – ή έστω να σημειώσει σημαντική πρόοδο – προς την ενεργειακή ασφάλεια;

"Κάθε φορά που υπάρχει κρίση πετρελαίου και φυσικού αερίου, όλοι πιστεύουν ότι πρόκειται για σημείο καμπής", λέει ο Marks.

"Ανατρέξτε στις δεκαετίες του 1970 και 1980 και στο αμερικανικό Κογκρέσο που εξέταζε τρόπους μείωσης της εξάρτησης και της κατανάλωσης ενέργειας. Τώρα είναι 2026 και, να που, έχουμε άλλη μία κρίση φυσικού αερίου και είμαστε εξίσου εκτεθειμένοι όσο και τότε"

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι πρόκειται για μια κρίσιμη στιγμή. Οι ηγέτες της ΕΕ που συναντώνται στις Βρυξέλλες το γνωρίζουν πολύ καλά. Το ερώτημα είναι αν έχουν την ενότητα ή το θάρρος να αλλάξουν ουσιαστικά τα πράγματα, καταλήγει το BBC.

Αν και οι αεροπορικές εταιρείες έχουν συνάψει συμβόλαια αντιστάθμισης κινδύνου (hedging) σε προϊόντα πετρελαίου που καλύπτουν μέρος των εκτιμώμενων επιχειρησιακών αναγκών τους, οποιοδήποτε επιπλέον κόστος θα οδηγήσει σε αυξήσεις των ναύλων, όπως μεταδίδει το Bloomberg.

Ενδεικτικές είναι οι δηλώσεις του διευθύνοντος συμβούλου της Ryanair, Michael O’Leary, και του διευθύνοντος συμβούλου της Deutsche Lufthansa, Carsten Spohr, οι οποίοι επί της ουσίας χαρακτηρίζουν μονόδρομο τις αυξήσεις των εισιτηρίων στο προσεχές μέλλον. Μάλιστα, η απότομη άνοδος της τιμής του πετρελαίου έχει αναγκάσει ορισμένες αεροπορικές εταιρείες να επιβάλουν επιπλέον χρεώσεις καυσίμων, ακόμη και να ακυρώσουν κάποια από τα δρομολόγιά τους.

Μεταξύ των εταιρειών που αναμένεται να προχωρήσουν σε αναπροσαρμογή των αεροπορικών ναύλων συγκαταλέγεται και η AegeanΑΡΑΙΓ -2,62%, ο μεγαλύτερος εγχώριος αερομεταφορέας, με τις επερχόμενες αυξήσεις να κινούνται στο 7%-8%.

Υπενθυμίζεται ότι η εταιρεία, στο πλαίσιο της στρατηγικής διαχείρισης κινδύνου που ακολουθεί, έχει καλύψει το 60% των μηνιαίων αναγκών της μέσω προαγοράς καυσίμου (hedging), με την έκθεσή της να περιορίζεται στο 40%.

Σύμφωνα με τη Διεθνή Ένωση Αεροπορικών Εταιρειών (IATA), τα καύσιμα αντιπροσωπεύουν κατά μέσο όρο περίπου το 26% των λειτουργικών εξόδων μιας αεροπορικής. Για την Αegean, υπό κανονικές συνθήκες, το κόστος των καυσίμων αντιπροσωπεύει περίπου το 22% του συνολικού κόστους της εταιρείας και συνιστά το μεγαλύτερο λειτουργικό έξοδό της.

Σημειώνεται ότι, όπως είναι φυσικό δεν επηρεάζονται τα 3,6 εκατ. επιβάτες της Αegean, που έχουν ήδη αγοράσει τα εισιτήριά τους για τους επόμενους μήνες. Επιπλέον, δεν επηρεάζονται και οι δεκάδες χιλιάδες επιβάτες, κάτοχοι Αegean Pass, οι οποίοι έχουν προαγοράσει τα πακέτα τους.

Μάλιστα, για τις επόμενες δύο εβδομάδες η αεροπορική θα προσφέρει τη δυνατότητα, σε όσους το επιθυμούν, να αγοράσουν το Αegean Pass για τον προορισμό της επιλογής τους σε τιμές προ κρίσης.

 

Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, η τιμή του αργού πετρελαίου έχει αυξηθεί σημαντικά, από τα 70 περίπου δολάρια ανά βαρέλι στα 110 δολάρια σήμερα, ποσά που παραπέμπουν σε αύξηση άνω του 50%. Ακόμη μεγαλύτερη είναι η αύξηση στο αεροπορικό καύσιμο (jet fuel), το οποίο έχει υπερδιπλασιαστεί, από περίπου τα 800 δολάρια στα 1.700 δολάρια ανά τόνο, συνιστώντας μια αύξηση της τάξης του 110%.

Η υπερδιπλάσια αύξηση του αεροπορικού καυσίμου σε σχέση με την πρώτη ύλη, το αργό πετρέλαιο, οφείλεται στο γεγονός ότι ένα σημαντικό μέρος της διύλισης σε jet fuel πραγματοποιείται στα μεγάλα διυλιστήρια του Κόλπου από τα οποία επί του παρόντος πρακτικά η πρόσβαση και η διανομή έχουν περιοριστεί στο ελάχιστο.

Το Κατάρ παράγει το 20% του παγκόσμιου υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) και έχει δηλώσει ότι η επίθεση θα επηρεάσει τις εξαγωγές για έως και πέντε χρόνια.

Τι έχει συμβεί με τον εφοδιασμό φυσικού αερίου;

Το Κατάρ, το οποίο προμηθεύει την ΕΕ με περίπου το 9% του LNG της σύμφωνα με στοιχεία της ΕΕ, σταμάτησε την παραγωγή αφού οι ιρανικές απειλές κατά της ναυτιλίας ουσιαστικά σταμάτησαν την κυκλοφορία των δεξαμενόπλοιων που έφευγαν από τον Κόλπο.

Η QatarEnergy ανέφερε στη συνέχεια εκτεταμένες ζημιές σε αρκετές από τις εγκαταστάσεις LNG της μετά από πυραυλική επίθεση από το Ιράν.

Οι Ασιάτες αγοραστές, συμπεριλαμβανομένης της Κίνας, της Ιαπωνίας και της Ινδίας, είναι τα κύρια θύματα, καθώς αγοράζουν περίπου το 80% του LNG της QatarEnergy.

Αλλά η Ευρώπη θα βιώσει αλυσιδωτές επιπτώσεις, καθώς οι Ασιάτες αγοραστές ανταγωνίζονται όλο και περισσότερο για τα φορτία spot.

Η Νορβηγία είναι ο μεγαλύτερος προμηθευτής φυσικού αερίου στην Ευρώπη συνολικά, παρέχοντας περισσότερο από το ένα τρίτο του φυσικού αερίου της ΕΕ, έναντι περίπου 4% από το Κατάρ το 2025.

Ο κρατικός παραγωγός φυσικού αερίου της, Equinor, δήλωσε στο Reuters νωρίτερα τον Μάρτιο ότι η εταιρεία δεν διαθέτει πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα για να αυξήσει την παραγωγή ή τις εξαγωγές της.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες έγιναν η κύρια πηγή LNG της ΕΕ το 2025, προμηθεύοντας το 25% των εισαγωγών φυσικού αερίου της.

Ωστόσο, ενώ πολλοί παραγωγοί φυσικού αερίου έχουν μεγάλα σχέδια επέκτασης της παραγωγής, οι εγκαταστάσεις στις ΗΠΑ λειτουργούν επί του παρόντος σχεδόν σε πλήρη δυναμικότητα και είναι απίθανο να είναι σε θέση να αυξήσουν σημαντικά την προσφορά βραχυπρόθεσμα.

Οι τιμές του φυσικού αερίου στις ΗΠΑ έχουν επίσης αυξηθεί, προκαλώντας εκκλήσεις από ορισμένες ενεργοβόρες βιομηχανίες για περιορισμό των εξαγωγών φυσικού αερίου στις ΗΠΑ, ώστε να μειωθούν οι αυξήσεις των τιμών.

Οι εισαγωγές φυσικού αερίου της Ευρώπης έχουν υποστεί σημαντική μεταμόρφωση από την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022 και την επακόλουθη προσπάθεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης να απογαλακτίσει το μπλοκ από τη ρωσική ενέργεια.

Η Ρωσία προμήθευε προηγουμένως περισσότερο από το 40% του φυσικού αερίου της ΕΕ. Αυτό μειώθηκε σε περίπου 13% το 2025 και τα τρέχοντα σχέδια προβλέπουν πλήρη απαγόρευση των εισαγωγών ρωσικού φυσικού αερίου έως τα τέλη του 2027.

Ορισμένες χώρες, όπως η Ουγγαρία, έχουν προτρέψει την ΕΕ να άρει τα μέτρα στις ρωσικές εισαγωγές ενέργειας, αλλά η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν δήλωσε ότι η επιστροφή στην ρωσική ενέργεια θα ήταν «στρατηγικό λάθος» και θα καθιστούσε την Ευρώπη πιο ευάλωτη.

Οι τιμές χονδρικής πώλησης φυσικού αερίου στην Ευρώπη έχουν διπλασιαστεί από την έναρξη του πολέμου στο Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου.

Το ολλανδικό συμβόλαιο αναφοράς για τον μήνα έφτασε στο ενδοημερήσιο υψηλό των 74 ευρώ/μεγαβατώρα στις 19 Μαρτίου, το υψηλότερο επίπεδό του από τον Ιανουάριο του 2023, ωστόσο πολύ χαμηλότερα από τα υψηλά που παρατηρήθηκαν κατά τη διάρκεια της ενεργειακής κρίσης του 2022, πάνω από 300 ευρώ/MWh.

Για να γίνουν κατανοητοί οι στόχοι του Ισραήλ από τον πόλεμο σε σύγκριση με τι θέλει η κυβέρνηση Τραμπ, ο δημοσιογράφος του CNN μίλησε με τον Ντάνιελ Σαπίρο, μέλος του Ατλαντικού Συμβουλίου, πρώην πρέσβη των ΗΠΑ στο Ισραήλ κατά τη διάρκεια της κυβέρνησης Ομπάμα, και αναπληρωτή βοηθό υπουργό Άμυνας για τη Μέση Ανατολή κατά τη διακυβέρνηση Μπάιντεν.

Το Ισραήλ και οι ΗΠΑ έχουν ορισμένους επικαλυπτόμενους στόχους, αλλά υπάρχει κάποια απόκλιση, και πιθανώς μια αυξανόμενη απόκλιση, αυτών των στόχων με την πάροδο του χρόνου, εξήγησε ο Σαπίρο.

Και οι δύο χώρες επικεντρώνονται σαφώς στην υπονόμευση της ικανότητας του Ιράν να προβάλλει ισχύ και να απειλεί τους γείτονές του. Έχουν επικεντρωθεί στην υποβάθμιση των δυνατοτήτων αεράμυνας του Ιράν, των αποθεμάτων και των εκτοξευτών βαλλιστικών πυραύλων του, καθώς και της παραγωγικής του ικανότητας, όπως και των μη επανδρωμένων αεροσκαφών του, του ναυτικού του και ό,τι έχει απομείνει από οποιοδήποτε είδος αεροπορικού εξοπλισμού.

Ένας άλλος τομέας κοινής ανησυχίας είναι το πυρηνικό πρόγραμμα και η διασφάλιση ότι το Ιράν δεν θα ανακτήσει την πρόσβαση ή δεν θα κάνει χρήση της πρόσβασης που έχει ήδη στο ουράνιο υψηλού εμπλουτισμού του, καθώς και η προσπάθεια να ανακτήσει δυνατότητα εμπλουτισμού, και ενδεχομένως να επιχειρήσει να δημιουργήσει την ύλη για πυρηνικά όπλα.

Επίσης, τόσο οι ΗΠΑ όσο και το Ισραήλ έχουν επίσης εκφράσει, σε διαφορετικές χρονικές στιγμές και με διαφορετικούς τρόπους, την ελπίδα ότι το ιρανικό καθεστώς θα μπορούσε να αποδυναμωθεί σε σημείο που να πέσει, ή ο ιρανικός λαός να ξεσηκωθεί και να το ανατρέψει.

Παρόλο που ο πρόεδρος των ΗΠΑ, στις πρώτες ημέρες του πολέμου εξέφρασε την ελπίδα ότι η ανατροπή του καθεστώτος θα πλησίαζε, τις τελευταίες ημέρες έχει υποβαθμίσει αυτό το θέμα.

Η αλλαγή καθεστώτος φαίνεται να αποτελεί προτεραιότητα για το Ισραήλ. 

Έτσι, έχουμε το πραγματικό ερώτημα σχετικά με το αν πρόκειται για πόλεμο αλλαγής καθεστώτος. Και δεν υπάρχει αμφιβολία ότι το Ισραήλ θα ήθελε να συνεχίσει την εκστρατεία, και ελπίζει ότι αυτή θα οδηγήσει στο τέλος του καθεστώτος, για κατανοητούς λόγους. Αντιμετωπίζουν έναν αδυσώπητο εχθρό που έχει ορκιστεί στην καταστροφή του μέσα από δεκαετίες υποστήριξης τρομοκρατικών οργανώσεων που έχουν βάψει τα χέρια τους με το αίμα πολλών Ισραηλινών, διαμορφώνοντας πυρηνικές δυνατότητες και πυραυλικές βαλλιστικές δυνατότητες για να προσπαθήσουν να πραγματοποιήσουν αυτό το όραμα. Για τους Ισραηλινούς, το να βλέπουν ένα αποδυναμωμένο Ιράν και να θέλουν να οδηγήσουν σε αυτήν την αλλαγή είναι πολύ κατανοητό αναφέρει ο αναλυτής.

Αλλά οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν τo δικό τους ιστορικό πολέμων για αλλαγή καθεστώτος, στους οποίους ο πρόεδρος είχε αντιταχθεί και τους οποίους οι περισσότεροι Αμερικανοί δεν υποστήριζαν.

Υπάρχει ο κίνδυνος ένας πόλεμος που θα συνεχιστεί για πολλές ακόμη εβδομάδες, ή και περισσότερο να λάβει τη μορφή μιας παγκόσμιας οικονομικής κρίσης - στην οποία δεν βρισκόμαστε ακόμη, αλλά ίσως στα πρόθυρα, αιμμοραγώντας σε έμψυχο δυναμικό και οικονομικά τις ΗΠΑ. Σίγουρα θα μπορούσε να συμβεί. Ο τρόπος με τον οποίο θα υπονομεύσει τους στρατιωτικούς πόρους των ΗΠΑ, θα μπορούσε να βλάψει τα στρατηγικά συμφέροντα στον Ινδο-Ειρηνικό και στην Ευρώπη, απλώς επειδή διατίθεται μεγάλο μέρος των πόρων στη Μέση Ανατολή.

Υπάρχει λοιπόν μια απόκλιση συμφερόντων σε αυτή τη σύγκρουση με την πάροδο του χρόνου, και ακόμη και αν το καθεστώς έπεφτε, υπάρχουν διαφορετικοί τρόποι με τους οποίους αυτό το σενάριο θα επηρέαζε κάθε χώρα. Οι Ηνωμένες Πολιτείες θα αναγκάζονταν να αντιμετωπίσουν τις επιπτώσεις ενός χαοτικού σεναρίου μετά την πτώση του καθεστώτος, ενδεχομένως έναν εμφύλιο πόλεμο στο Ιράν, ενδεχομένως μια αστάθεια που θα επηρέαζε τους γείτονες, ενδεχομένως μεταναστευτικές ροές που θα μπορούσαν να αποσταθεροποιήσουν την Ευρώπη και τους συμμάχους του Κόλπου. Παρότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα μπορούσαν να παρασυρθούν στην αντιμετώπιση όλων αυτών των προβλημάτων, το Ισραήλ θα χαιρόταν πολύ να δει το τέλος του καθεστώτος και θα ανησυχούσε λιγότερο.

«Νομίζω ότι οι Ισραηλινοί θα θελήσουν να συνεχίσουν, επειδή επιθυμούν να αποδυναμώνουν το καθεστώς και μάλιστα ελπίζουν πραγματικά ότι θα πέσει» σημειώνει ο βετεράνος διπλωμάτης. 

Ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ ήταν πολύ ασυνεπής και ασαφής σχετικά με τους στόχους του και επομένως πόσο χρόνο θα χρειαστεί για να τους επιτύχει. Το όλο θέμα γίνεται πιο περίπλοκο καθώς εξελίσσεται η κρίση στο Στενό του Ορμούζ.

Είναι πιθανό ο Πρόεδρος των ΗΠΑ να μπορέσει να ισχυριστεί άμεσα νίκη, και σήμερα, επικαλούμενος τη σημαντική υποβάθμιση όλων των ιρανικών δυνατοτήτων προβολής ισχύος. Αλλά δεν είναι βέβαιο ότι αν κηρύξει κατάπαυση του πυρός, το Ιράν θα σταματήσει τον πόλεμο. Μπορεί να συνεχίσουν να εκτοξεύουν drones στον Κόλπο ή πυραύλους στο Ισραήλ και μπορεί να συνεχίσουν να παρενοχλούν πλοία στο Στενό του Ορμούζ μέχρι να είναι ικανοποιημένοι ότι υπάρχουν όροι με τους οποίους μπορούν να συμβιβαστούν.

Είναι σίγουρα πιθανό ο Πρόεδρος Τραμπ να φτάσει σε ένα σημείο, πολύ νωρίτερα από ό,τι θα ήθελαν οι Ισραηλινοί, όπου θα προσπαθήσει να τερματίσει όλο αυτό. Το αν θα το πετύχει αυτό είναι ένα διαφορετικό ερώτημα, αλλά νομίζω ότι αυτά τα χρονοδιαγράμματα πιθανώς αποκλίνουν. 

Υπάρχει ένα ακόμη στοιχείο, το οποίο είναι ότι το Ισραήλ έχει μια σχετική, αλλά ξεχωριστή ατζέντα στον Λίβανο, όπου η Χεζμπολάχ έχει επιτεθεί στο Ισραήλ από τότε που ξεκίνησε ο πόλεμος στο Ιράν. Η λιβανική κυβέρνηση και οι λιβανικές ένοπλες δυνάμεις δεν έχουν εκπληρώσει τις δεσμεύσεις τους βάσει της εκεχειρίας του 2024 για τον αφοπλισμό της Χεζμπολάχ. Έτσι, (το Ισραήλ) σαφώς σκοπεύει σε μεταγενέστερη εκστρατεία για να προσπαθήσει να προκαλέσει σημαντικά μεγαλύτερη ζημιά στη Χεζμπολάχ και ενδεχομένως να χρησιμοποιήσει αυτήν την εκστρατεία ως μοχλό για να ωθήσει σε μια διπλωματική διαδικασία που θα έκανε την λιβανική κυβέρνηση - ίσως να αναγνωρίσει το Ισραήλ, αλλά και να αναλάβει τις ευθύνες της για τον αφοπλισμό της Χεζμπολάχ.

«Δεν πρόκειται για το ίδιο επίπεδο προτεραιότητας για τα συμφέροντα των ΗΠΑ, αν και προφανώς θέλουν να δουν τη Χεζμπολάχ αφοπλισμένη. Αλλά υποψιάζομαι ότι ο Πρόεδρος Τραμπ δεν θα αντιταχθεί εάν το Ισραήλ συνεχίσει να επιδιώκει κάποια δραστηριότητα στον Λίβανο, ακόμη και αν υπάρξει εκεχειρία στο Ιράν. Όσο για το πότε θα έρθει η εκεχειρία με το Ιράν - μόλις ο Πρόεδρος Τραμπ αποφασίσει ότι αυτή η εκστρατεία έχει τελειώσει, δεν νομίζω ότι το Ισραήλ θα είναι σε θέση να τη συνεχίσει στο Ιράν με τον ίδιο τρόπο που διεξάγεται τώρα, εφόσον οι Ιρανοί υποχωρούν».

Πρόκειται για μια πολύ ολοκληρωμένη εκστρατεία με εξαιρετικό επίπεδο συντονισμού μεταξύ Ισραήλ και ΗΠΑ. Ακόμα κι αν το Ισραήλ ήθελε να συνεχίσει, θα έπρεπε να προσαρμόσει τις δραστηριότητές του ώστε να λάβει υπόψη το γεγονός ότι δεν θα λειτουργούσε με τον ίδιο παράλληλο τρόπο με τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Αλλά αν ο Πρόεδρος Τραμπ πει «τελειώνουμε», ο Πρωθυπουργός Νετανιάχου δεν θα είναι σε θέση να τον αψηφήσει και να πει «Συγγνώμη, θα συνεχίσουμε αυτόν τον πόλεμο».

«Είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα υπάρχουν ακόμη ιρανικές απειλές και δυνατότητες που πρέπει να αντιμετωπιστούν. Φυσικά, η πυρηνική απειλή είναι ένα ξεχωριστό ζήτημα. Αλλά θα μπορούσα να φανταστώ το Ισραήλ να μετατοπίζεται σε αυτό που σε άλλους τομείς ονομάζεται στρατηγική ‘’κουρεύω το γρασίδι’’, (χωρίς ριζικές λύσεις) όπου περιοδικά εμπλέκεται στρατιωτικά για να καταστείλει μια απειλή, να τη διαχειριστεί, να την περιορίσει, χωρίς να βρίσκεται στο ίδιο είδος παρατεταμένης μάχης που βρίσκεται αυτή τη στιγμή».

Δεν υπάρχει ενημέρωση για κάποιο αίτημα από το Ισραήλ για στρατιωτική εμπλοκή των ΗΠΑ στον Λίβανο και ειλικρινά δεν υπάρχει λόγος. Στο Ιράν, με το μέγεθος της χώρας και κάθε στρατός να έχει τους δικούς του τομείς εξειδίκευσης και μοναδικές δυνατότητες, υπήρχε μια ορισμένη συνέργεια για τη συνδυασμένη φύση αυτής της εκστρατείας. Αλλά αυτό που θέλει να πετύχει το Ισραήλ στον Λίβανο, μπορεί σε μεγάλο βαθμό να το κάνει μόνο του.

«Ο Ντόναλντ Τραμπ μιλάει ασταμάτητα σε δημοσιογράφους, αλλά λέει πολλά πολύ ασυνεπή πράγματα. Παρά το γεγονός ότι έχει πολλά περισσότερα να πει, δεν νομίζω ότι έχει κάνει πολλά για να μετριάσει τη σύγχυση που νιώθουν πολλοί Αμερικανοί σχετικά με το γιατί το κάνουμε αυτό, και ειλικρινά, βλέπουμε έναν ασυνήθιστα χαμηλό βαθμό δημόσιας υποστήριξης για μια μεγάλη στρατιωτική σύγκρουση - εν μέρει επειδή είναι ένας πόλεμος επιλογής στη Μέση Ανατολή. Τουλάχιστον, έτσι φαίνεται».

Γενικά, υπήρχε πιθανώς μια υπερβολικά αισιόδοξη εκτίμηση τόσο από το Ισραήλ όσο και από τις Ηνωμένες Πολιτείες ότι η καρατόμηση του καθεστώτος με τη δολοφονία του αγιατολάχ και ορισμένων άλλων ανώτερων ηγετών την πρώτη ημέρα, και στη συνέχεια η συνεχής πίεση εναντίον πολλών στόχων του καθεστώτος και στόχων προστασίας της εξουσίας, θα μπορούσε να προκαλέσει μια κατάρρευση του καθεστώτος και επίσης θα μπορούσε να εμπνεύσει τον ιρανικό λαό να επιστρέψει στους δρόμους και να ασκήσει πίεση στο καθεστώς εσωτερικά. Αυτή ήταν υπερβολικά αισιόδοξη εκτίμηση. Και πιθανώς υπήρχε μια κοινή ανεπαρκής εκτίμηση για το πώς ακόμη και ένα πολύ αποδυναμωμένο Ιράν έχει ακόμα χαρτιά να παίξει.

Το κλείσιμο του Στενού του Ορμούζ, αυτό είναι το σενάριο που ο αμερικανικός στρατός είχε σχεδιάσει εδώ και δεκαετίες, καθώς ήταν πάντα γνωστό ότι ήταν μια πιθανή ιρανική στρατηγική σε στιγμές κρίσης.

Δεν είναι λοιπόν μια νέα ιδέα, αλλά δεν υπήρξε καμία από την πολιτική και διπλωματική προετοιμασία που θα έπρεπε να υπάρχει, και που θα περίμενε κανείς αν οι Ηνωμένες Πολιτείες το έβλεπαν αυτό ως ρεαλιστικό σενάριο.

Το βλέπουμε αυτό τώρα, καθώς ο Πρόεδρος Τραμπ καλεί ή επιμένει, και ίσως ακόμη και απειλεί τα κράτη του ΝΑΤΟ να στείλουν πλοία για να βοηθήσουν στην αστυνόμευση του στενού. Είναι μάλλον αργά για να απευθυνθούμε σε αυτούς τους συμμάχους, τους οποίους δεν είχαν συμβουλευτεί καθόλου πριν από την έναρξη της εκστρατείας, και να επιμείνουμε να παίξουν αυτόν τον ρόλο, και, φυσικά, αφού πυροδοτήσουμε εντάσεις μαζί τους με πολλούς άλλους τρόπους, και επιβάλαμε δασμούς σε αυτούς, κ.λπ., τον τελευταίο χρόνο.

Αυτό υποδηλώνει μια κάποια έλλειψη ρεαλιστικής προετοιμασίας για τις επιλογές που είχε το Ιράν, παρόλο που είναι το ασθενέστερο μέρος, να προκαλέσει «πόνο», να παίξει κάποια χαρτιά, ίσως ακόμη και να παρατείνει τη σύγκρουση, επειδή βλέπουν ότι έχουν ήδη υπομείνει το μεγαλύτερο μέρος του πόνου που θα υπομείνουν μέσω των σφοδρών αεροπορικών επιδρομών, και ότι μια πιο μακρά εκστρατεία τους δίνει στην πραγματικότητα μεγαλύτερη μόχλευση και περισσότερες ευκαιρίες να επιβάλουν πόνο προς την άλλη κατεύθυνση.

Ειδικότερα, ο Τσελίκ τόνισε ότι ο εξοπλισμός νησιών με μη στρατιωτικό καθεστώς από την Ελλάδα «είναι λάθος» και ότι η στενή συνεργασία μεταξύ της ελληνοκυπριακής διοίκησης και του Ισραήλ δημιουργεί αστάθεια στην Ανατολική Μεσόγειο.

«Τώρα, ορισμένες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης λένε ότι θα στείλουν πολεμικά πλοία εκεί ή θα αυξήσουν την παρουσία τους για να προστατεύσουν την ασφάλεια της ελληνοκυπριακής διοίκησης. Αυτή είναι μια εξαιρετικά λανθασμένη προσέγγιση. Η Ευρωπαϊκή Ένωση απέδειξε ξεκάθαρα πόσο αναποτελεσματική ήταν όσον αφορά τις αξιολογήσεις ασφαλείας και το όραμα ασφαλείας κατά τη διάρκεια του πολέμου Ρωσίας-Ουκρανίας. Τώρα, ενώ υπάρχει αυτό το χάος στην Ανατολική Μεσόγειο, πρέπει να αποφευχθούν βήματα που θα δημιουργήσουν περισσότερη αστάθεια στη Μεσόγειο ακολουθώντας τις ιδιοτροπίες της ελληνοκυπριακής διοίκησης ή ορισμένων σιωνιστικών συμμαχιών. Είναι ήδη σαφές ότι η Τουρκία, ως εγγυήτρια χώρα, έχει την ικανότητα να ενεργεί χωρίς δισταγμό για την προστασία των κυριαρχικών δικαιωμάτων και συμφερόντων» του Ψευδοκράτους.

Πηγή: Anadolu 

Το Κέντρο Κλιματικών Προβλέψεων του Εθνικού Οργανισμού Ατμόσφαιρας και Ωκεανών των ΗΠΑ (NOAA) ανακοίνωσε πριν από λίγες μέρες ότι υπάρχει 62% πιθανότητα να εμφανιστεί το Ελ Νίνιο μεταξύ Ιουνίου και Αυγούστου. Με άλλα λόγια είναι πολύ πιθανό να συμβεί φέτος αυτό το κλιματικό φαινόμενο  που αφορά αλλαγές στην ατμόσφαιρα και τη θερμοκρασία των θαλασσών στον τροπικό Ειρηνικό Ωκεανό.

Κατά τη διάρκεια του Ελ Νίνιο θερμότερα νερά συγκεντρώνονται στον ανατολικό ισημερινό Ειρηνικό προκαλώντας μια αλυσιδωτή διεργασία που οδηγεί σε θερμότερες και ξηρότερες συνθήκες στις βόρειες ΗΠΑ καθώς και αυξημένο κίνδυνο πλημμυρών στον Κόλπο του Μεξικού και στις νοτιοανατολικές ΗΠΑ

Αυτή τη στιγμή ο τροπικός Ειρηνικός βρίσκεται στη φάση Λα Νίνια όπου οι θερμοκρασίες της επιφάνειας της θάλασσας είναι τουλάχιστον 0,5 βαθμούς Κελσίου κάτω από τον μέσο όρο.

Η Λα Νίνια αναμένεται να τελειώσει τις επόμενες εβδομάδες καθώς τα νερά θερμαίνονται. Το Ελ Νίνιο θα ξεκινήσει όταν οι θερμοκρασίες ξεπεράσουν κατά τουλάχιστον 0,5 βαθμούς Κελσίου τον μέσο όρο και παραμείνουν σε αυτά τα επίπεδα. Αν εμφανιστεί υπάρχει πιθανότητα να εξελιχθεί σε σούπερ Ελ Νίνιο. Αυτό συμβαίνει όταν οι θερμοκρασίες της θάλασσας είναι τουλάχιστον 2 βαθμούς Κελσίου πάνω από τον μέσο όρο.

Σύμφωνα με το AccuWeather υπάρχει περίπου 15% πιθανότητα για σούπερ Ελ Νίνιο έως τον Νοέμβριο ενώ ο NOAA δίνει 1 στις 3 πιθανότητες για ισχυρό Ελ Νίνιο το φθινόπωρο–χειμώνα. «Η ένταση είναι αβέβαιη, αλλά υπάρχει πιθανότητα για μέτριο έως ισχυρό El Niño από το φθινόπωρο έως τον χειμώνα» λέει ο μετεωρολόγος Πολ Πάστερλοκ.

Το Ελ Νίνιο συνήθως ενισχύει τους τυφώνες στον κεντρικό και ανατολικό Ειρηνικό ενώ μειώνει τη δραστηριότητα τυφώνων στον Ατλαντικό κάτι που οδηγεί συχνά σε λιγότερο έντονη περίοδο τυφώνων συνολικά.

Ο κύκλος του φαινομένου εμφανίζεται κάθε 2 έως 7 χρόνια αλλά δεν είναι πάντα τακτικός, κάθε φάση διαρκεί περίπου 9–12 μήνες με διακυμάνσεις. Η τελευταία περίοδος Ελ Νίνιο διήρκεσε από το 2023 έως το 2024 και συνέβαλε σε θερμοκρασίες ρεκόρ με το 2024 να γίνεται το θερμότερο έτος που έχει καταγραφεί. Αν εμφανιστεί νέο Ελ Νίνιο το 2026 το έτος θα είναι πιο θερμό αλλά πιθανόν όχι όσο το 2024. Ωστόσο το 2027 ενδέχεται να φτάσει σε νέα ρεκόρ θερμοκρασίας σύμφωνα με τον κλιματολόγο Ζεκέ Χάουζφάδερ.

Ενώ ένα μεγάλο μέρος του κόσμου είναι εστιασμένο στο πώς το ουσιαστικό κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ από το Ιράν προκαλεί ζημιά στις παγκόσμιες ενεργειακές αγορές, άλλοι βασικοί κλάδοι κινδυνεύουν να πληγούν από παρόμοιο πληθωρισμό τιμών.

Αυτό συμβαίνει επειδή το Ορμούζ είναι επίσης μια σημαντική ναυτιλιακή οδό για το ήλιο και τα λιπάσματα, τα οποία επηρεάζουν έναν ευρύ τομέα της οικονομίας και τώρα παρουσιάζουν εξάρσεις τιμών καθώς τα πλοία συσσωρεύονται και στις δύο πλευρές του στενού.

«Όσο περισσότερο συνεχίζεται, τόσο πιο σοβαρό θα γίνεται», δήλωσε ο Rich Gottwald, διευθύνων σύμβουλος της Ένωσης Συμπιεσμένων Αερίων.

Οι αναμενόμενες αυξήσεις τιμών έρχονται καθώς η κυβέρνηση Τραμπ (Trump) προσπαθεί να καθησυχάσει τις ανησυχίες των ψηφοφόρων για το κόστος ζωής, και οι Ρεπουμπλικάνοι ανησυχούν ότι οι αλυσιδωτές επιπτώσεις του πολέμου θα παρεμποδίσουν τις προοπτικές τους τον Νοέμβριο.

Περίπου το ένα τρίτο της παγκόσμιας προσφοράς ηλίου και λιπασμάτων διέρχεται από το Ορμούζ. Το μισό της παγκόσμιας προσφοράς ουρίας - ενός λιπάσματος με βάση το άζωτο - και σχεδόν το ένα τρίτο της προσφοράς αμμωνίας διέρχονται από τα στενά, σύμφωνα με την Αμερικανική Ομοσπονδία Γεωργικών Γραφείων.

Οι τιμές ήδη αυξάνονται κατακόρυφα, καθώς οι παγκόσμιες προμήθειες δέχονται πλήγμα ακριβώς τη στιγμή που πολλοί γεωργικοί παραγωγοί ξεκινούν τις ανοιξιάτικες σπορές τους. Οι τιμές της ουρίας έχουν αυξηθεί κατά 30% από τότε που η κυβέρνηση Τραμπ άρχισε να βομβαρδίζει το Ιράν, σύμφωνα με το Ινστιτούτο Λιπασμάτων.

Εν τω μεταξύ, οι τιμές του ηλίου για άμεση παράδοση έχουν διπλασιαστεί από τότε που ξεκίνησε ο πόλεμος, δήλωσε ο Anish Kapadia, διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας ερευνών αγοράς AKAP Energy.

Η κρατική ενεργειακή εταιρεία του Κατάρ διέκοψε την παραγωγή υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) τις πρώτες ημέρες του πολέμου και εκτιμάται ότι θα χρειαστούν μήνες για να επαναλειτουργήσει. Το έθνος είναι ένας σημαντικός παραγωγός ηλίου, το οποίο είναι υποπροϊόν της παραγωγής υγροποιημένου φυσικού αερίου.

Η κυβέρνηση Τραμπ αρχίζει να αναγνωρίζει τις δευτερογενείς επιπτώσεις. Η Υπουργός Γεωργίας Brooke Rollins δήλωσε την Παρασκευή ότι «ο πρόεδρος έχει πλήρη επίγνωση αυτών των προκλήσεων και αυτών των ζητημάτων» και υποσχέθηκε ότι η ανακούφιση για τους αγρότες έρχεται σύντομα.

«Είμαστε πολύ κοντά στο να έχουμε μια ανακοίνωση για κάποιες λύσεις, για το πώς θα μοιάζει αυτό. Εξετάζουμε κάθε πιθανή οδό για να διατηρήσουμε το κόστος των λιπασμάτων χαμηλό, καθώς αυτοί οι αγρότες εισέρχονται στην περίοδο της σποράς».

Ένας εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου αρνήθηκε να απαντήσει σε ερωτήσεις σχετικά με τον αντίκτυπο στην αγορά ηλίου, αλλά αναγνώρισε ένα σχέδιο για τη γεωργική βιομηχανία και άφησε να εννοηθεί ότι ο πρόεδρος έχει μειώσει το κόστος τέτοιων εισροών.

«Ο πρόεδρος Τραμπ έχει υπερασπιστεί τους αγρότες μας περισσότερο από οποιονδήποτε άλλον, μεταξύ άλλων μειώνοντας το κόστος εισροών, θεσπίζοντας πληρωμές Βοήθειας Γέφυρας για τους Αγρότες, διαπραγματευόμενος δικαιότερες εμπορικές συμφωνίες, καταργώντας τον φόρο κληρονομιάς και πολλά άλλα», ανέφερε σε δήλωσή της η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου, Anna Kelly. «Όπως είπε ο πρόεδρος, αυτές οι επιπτώσεις είναι προσωρινές και τα καλύτερα έρχονται για τους σπουδαίους αγρότες μας».

Οι κατασκευαστές ημιαγωγών βασίζονται σε μεγάλο βαθμό στο ήλιο για την πρόληψη ορισμένων χημικών αντιδράσεων στην παραγωγή, δήλωσε ο Gottwald. Οι μαγνητικές τομογραφίες (MRI) χρειάζονται επίσης ήλιο για την ψύξη των μαγνητών που απαιτούν τα μηχανήματα για να λειτουργήσουν. Η συγκόλληση βασίζεται επίσης σε μεγάλο βαθμό στο ήλιο. Εν τω μεταξύ, τα μπαλόνια για πάρτι αποτελούν περίπου το 10% έως 20% της αγοράς.

Διακοπές ή αυξήσεις τιμών στην κατασκευή ημιαγωγών θα μπορούσαν να πλήξουν τις παγκόσμιες αγορές για τα πάντα, από υπολογιστές και smartphone μέχρι οχήματα και ιατρικό εξοπλισμό.

«Μεγάλο μέρος του κόσμου δεν λειτουργεί χωρίς ημιαγωγούς και δεν μπορείς να φτιάξεις ημιαγωγούς χωρίς ήλιο, τελεία», δήλωσε ο Gottwald. «Αυτό πιθανότατα θα προσθέσει πίεση από πολιτική σκοπιά από όλες τις διαφορετικές χώρες ανά τον κόσμο».

Η πίεση στην αγορά ηλίου δεν θα εκτονωθεί για μήνες επειδή οι εγκαταστάσεις παραγωγής φυσικού αερίου του Κατάρ υπέστησαν ζημιές στις μάχες, δήλωσε ο Anish Kapadia, διευθύνων σύμβουλος της AKAP Energy. Μετά την επαναλειτουργία του στενού, είπε, θα χρειαζόταν χρόνος για να επανατοποθετηθούν εξειδικευμένα εμπορευματοκιβώτια μεταφοράς, τα οποία ψύχονται σε θερμοκρασία κοντά στο μηδέν Κέλβιν. Έτσι, ακόμη και αν τα Στενά του Ορμούζ άνοιγαν σήμερα, θα χρειάζονταν δύο μήνες για να επιστρέψει η αγορά στο φυσιολογικό, είπε.

«Είναι απολύτως τεράστιο», είπε. «Επιπλέον, το ήλιο είναι παροιμιωδώς δύσκολο να αποθηκευτεί, επομένως σε αντίθεση με το πετρέλαιο ή το φυσικό αέριο, όπου έχετε μεγάλα αποθέματα στα οποία μπορείτε να βασιστείτε σε περιόδους έλλειψης, η αποθήκευση είναι πολύ περιορισμένη».

Οι ΗΠΑ είναι ο κορυφαίος προμηθευτής ηλίου στον κόσμο, ακολουθούμενες από το Κατάρ. Όμως, όπως κάθε άλλο εμπόρευμα που πωλείται στην παγκόσμια αγορά, η τιμή των εγχώριων προμηθειών θα εκτοξευθεί καθώς οι ελλείψεις θα εξαπλώνονται στη διεθνή εφοδιαστική αλυσίδα.

Ένα κλείσιμο διάρκειας ενός μήνα θα μπορούσε να σημαίνει μια άλλη αύξηση τιμών κατά 10% έως 20% αλλά όχι έλλειψη, δήλωσε ο Aleksandr Romanenko, διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας IndexBox. Εάν το κλείσιμο διαρκέσει δύο μήνες, αναμένει «ευρύτερη πίεση» και αύξηση 25% έως 50%.

«Εάν η διαταραχή επεκταθεί στους τρεις μήνες, θα περίμενα πραγματικές ελλείψεις εκτός των περιοχών με τα καλύτερα αποθέματα ασφαλείας, ειδικά σε μέρη της Ευρώπης και της Ασίας», τα οποία εξαρτώνται ιδιαίτερα από την προσφορά του Κατάρ. Η πλειονότητα της κατασκευής ημιαγωγών λαμβάνει χώρα στην Ασία.

Οι αυξήσεις στα λιπάσματα θα μπορούσαν να προκαλέσουν τιμές «ρεκόρ»

Παράλληλα, η ζήτηση λιπασμάτων στις ΗΠΑ κορυφώνεται ακριβώς τη στιγμή που ξεκινά η περίοδος της ανοιξιάτικης σποράς.

Η πίεση πλήττει τους αγρότες σε δύο μέτωπα, με το αυξανόμενο κόστος του καυσίμου ντίζελ και των λιπασμάτων, έγραψε ο πρόεδρος της Αμερικανικής Ομοσπονδίας Γεωργικών Γραφείων Zippy Duvall σε επιστολή του προς τον Τραμπ αυτή την εβδομάδα. Σημείωσε ότι η αύξηση του κόστους θα μπορούσε να προκαλέσει πληθωριστική πίεση στην οικονομία των ΗΠΑ, ενώ παράλληλα θα απειλούσε την εθνική ασφάλεια εάν οι ελλείψεις λιπασμάτων μείωναν την παραγωγή και αύξαναν δραστικά τις τιμές των τροφίμων.

«Αυτά τα σοκ στην εφοδιαστική αλυσίδα αναμένεται να ωθήσουν τις ήδη υψηλές τιμές των εισροών ακόμη υψηλότερα σε μια εποχή που τα περιθώρια κέρδους των αγροκτημάτων είναι ήδη εξαιρετικά στενά και πολλοί αγρότες βρίσκονται σε δεινή οικονομική θέση», έγραψε.

«Ανησυχούμε βαθιά ότι η αποτυχία δράσης θα μπορούσε να οδηγήσει σε διαταραχές στην αλυσίδα εφοδιασμού τροφίμων που δεν έχουν παρατηρηθεί από το 2022, όταν ο πληθωρισμός των τιμών των τροφίμων έφτασε σε υψηλά 40 ετών», προειδοποίησε ο Duvall.

Οι τιμές των τροφίμων αυξήθηκαν κατακόρυφα λόγω παρόμοιων διαταραχών στην παγκόσμια αγορά λιπασμάτων το 2022, μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, καθώς η Ρωσία παρήγαγε περίπου το 20% της παγκόσμιας προσφοράς λιπασμάτων. Αλλά το προϊόν τελικά έφτασε στην αγορά μέσω μιας σειράς εναλλακτικών λύσεων.

Αυτή τη φορά, χωρίς το στενό πλήρως ανοιχτό, υπάρχουν λίγα σημάδια ανακούφισης.

«Οι αποθήκες γεμίζουν, τα εργοστάσια κλείνουν και το προϊόν απλώς δεν φτάνει στην παγκόσμια αγορά», σημείωσε η Ομοσπονδία. «Αυτή είναι μια σκληρότερη μορφή διαταραχής του εφοδιασμού, χωρίς καμία εναλλακτική λύση».

Η κλιμάκωση της έντασης γύρω από το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν επαναφέρει στο προσκήνιο ένα από τα πιο αμφιλεγόμενα σενάρια στρατιωτικής επέμβασης στη Μέση Ανατολή: την εξουδετέρωση των βαθιά θαμμένων πυρηνικών εγκαταστάσεων της Τεχεράνης. Στο επίκεντρο των αναλύσεων δυτικών υπηρεσιών πληροφοριών βρίσκεται πλέον ένα υπόγειο συγκρότημα που θεωρείται από τα πιο καλά προστατευμένα στον κόσμο.

Η εξουδετέρωση του βαθύτερου πυρηνικού οχυρού του Ιράν ενδέχεται να αποτελέσει το καθοριστικό σημείο για τον τερματισμό των πολεμικών επιχειρήσεων στην Ισλαμική Δημοκρατία. Ωστόσο, σύμφωνα με αναλυτές, ένα τέτοιο εγχείρημα δύσκολα θα μπορούσε να επιτευχθεί αποκλειστικά με αεροπορικές επιδρομές και πιθανότατα θα απαιτούσε ανάπτυξη ειδικών δυνάμεων στο έδαφος.

Οι δυτικές υπηρεσίες πληροφοριών εστιάζουν πλέον στο καταφύγιο με την κωδική ονομασία «Pickaxe Mountain» (Βουνό της Αξίνας), το οποίο βρίσκεται σε βάθος μεγαλύτερο των 100 μέτρων κάτω από ένα βουνό. Το υπόγειο αυτό συγκρότημα θεωρείται ακόμη βαθύτερο από την εγκατάσταση εμπλουτισμού ουρανίου στο Φορντό, γεγονός που το καθιστά εξαιρετικά δύσκολο στόχο για συμβατικά όπλα διάτρησης καταφυγίων.

 

Σύμφωνα με την Andrea Stricker, αναπληρώτρια διευθύντρια του προγράμματος μη διάδοσης πυρηνικών στο Foundation for Defense of Democracies (FDD), οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ δεν μπορούν να θεωρήσουν επιτυχημένους τους στρατιωτικούς τους στόχους χωρίς την εξασφάλιση του συγκεκριμένου ιστότοπου. Όπως επισημαίνει, η εξουδετέρωση του Pickaxe Mountain και η κατάσχεση ή καταστροφή των αποθεμάτων υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου (HEU) είναι κρίσιμης σημασίας ώστε να διασφαλιστεί ότι το υλικό δεν θα περιέλθει στα χέρια της ηγεσίας της Ισλαμικής Δημοκρατίας ή τρομοκρατικών οργανώσεων.

Παρά τις δηλώσεις του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ το περασμένο καλοκαίρι, μετά τον λεγόμενο «Πόλεμο των 12 Ημερών», ότι το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης είχε καταστραφεί πλήρως από αεροπορικές επιδρομές, η Ισλαμική Δημοκρατία φαίνεται πως κατάφερε να ανασυγκροτήσει και να ενισχύσει τις υποδομές της. Σύμφωνα με εκτιμήσεις, το Ιράν διαθέτει πλέον περισσότερα από 400 κιλά ουρανίου εμπλουτισμένου σε ποσοστό 60%, ποσότητα που βρίσκεται πολύ κοντά στο επίπεδο που απαιτείται για την παραγωγή υλικού κατάλληλου για πυρηνικά όπλα.

Ο Τραμπ άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο αποστολής ειδικών δυνάμεων, διευκρινίζοντας ότι μια χερσαία επιχείρηση θα εξεταστεί μόνο εφόσον οι αμυντικές δυνατότητες του Ιράν υποχωρήσουν επαρκώς ώστε να καταστεί ασφαλής η ανάπτυξη στρατιωτών. «Κάποια στιγμή ίσως το κάνουμε. Δεν το έχουμε κυνηγήσει ακόμα, αλλά ίσως το κάνουμε αργότερα», δήλωσε χαρακτηριστικά σε δημοσιογράφους.

Το συγκρότημα στο Pickaxe Mountain εντοπίζεται περίπου ένα μίλι από την πυρηνική εγκατάσταση της Νατάνζ, ωστόσο ελάχιστες πληροφορίες έχουν γίνει γνωστές για το εσωτερικό του. Ενδεικτικό της μυστικότητας που το περιβάλλει είναι το γεγονός ότι, όταν ο γενικός διευθυντής της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας (IAEA), Rafael Grossi, επιχείρησε να ζητήσει διευκρινίσεις, έλαβε την απάντηση ότι οι εργασίες στο σημείο «δεν τον αφορούν».

Την ίδια στιγμή, σύμφωνα με δημοσίευμα της New York Post, η πρόσφατη επίθεση στην εγκατάσταση Taleghan 2 ενδέχεται να σηματοδοτεί μια νέα φάση των συγκρούσεων. Η Annika Ganzeveld, στέλεχος του American Enterprise Institute, εκτιμά ότι η αποδυνάμωση των ιρανικών συστημάτων αεράμυνας δημιουργεί πλέον προϋποθέσεις για πιο άμεσες επιθέσεις κατά πυρηνικών εγκαταστάσεων, στόχοι που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν εξαιρετικά δύσκολοι.

Ο υπουργός Πολέμου Πιτ Χέγκσεθ ενέκρινε αίτημα της U.S. Central Command, η οποία είναι υπεύθυνη για τις αμερικανικές δυνάμεις στη Μέση Ανατολή, για την ανάπτυξη στοιχείων μιας αμφίβιας ομάδας ετοιμότητας που συνήθως αποτελείται από αρκετά πολεμικά πλοία και περίπου 5.000 Πεζοναύτες, ανέφεραν οι αξιωματούχοι.

Eως τώρα δεν υπήρχαν στην αμερικανική αρμάδα, μονάδες πεζοναυτών και αμφίβια πλοία, κάτι που θα αλλάξει με την άφιξη αυτών των δυνάμεων.

Συμφωνα με ειδικούς οι μονάδες αυτές μπορούν να χρησιμοποιηθούν είτε για περιορισμένης κλιμακας αποβατικές ενέργειες και χερσαίες επιχειρήσεις, είτε για την ενίσχυση αμερικανικών εγκαταστάσεων και για συνδυασμένες επιχειρήσεις συνοδείας εμπορικών πλοίων, στον Περσικό 

Το USS Tripoli, το οποίο εδρεύει στην Ιαπωνία, και οι Πεζοναύτες που το συνοδεύουν κατευθύνονται πλέον προς τη Μέση Ανατολή, δήλωσαν δύο από τους αξιωματούχους.  Κάποιοι Πεζοναύτες βρίσκονται ήδη στη Μέση Ανατολή, σε περιορισμένους αριθμούς, υποστηρίζοντας την επιχείρηση που σχετίζεται με το Ιράν, πρόσθεσαν οι αξιωματούχοι.

Εν τω μεταξύ, ο στρατηγός των ΗΠΑ Νταν Κέιν, πρόεδρος του Joint Chiefs of Staff, δήλωσε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες επιχειρούν σε ένα «τακτικά σύνθετο περιβάλλον» όσον αφορά την παροχή πιθανών ναυτικών συνοδειών στα Στενά του Ορμούζ.

Ο υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ δήλωσε ότι το ναυτικό των ΗΠΑ θα επιδιώξει να συνοδεύει δεξαμενόπλοια μέσω των στενών «διαδοχικά, με τρόπο που να έχει το μεγαλύτερο νόημα για όσα θέλουμε να επιτύχουμε, και να διασφαλίζει ότι στέλνουμε τα σωστά μηνύματα προς τον κόσμο όταν το πράττουμε».

«Τα Στενά του Ορμούζ είναι κάτι στο οποίο δίνουμε προσοχή από την αρχή», πρόσθεσε.

Ο Χέγκσεθ δήλωσε επίσης ότι κανένα πλοίο δεν έχει προσκρούσει σε νάρκες που έχουν τοποθετηθεί από το Ιράν. Ο Κέιν ανέφερε ότι οι ιρανικές επιθέσεις κατά πλοίων πραγματοποιήθηκαν με πυραύλους επιφανείας-επιφανείας, ενώ δεν έχει παρατηρηθεί δραστηριότητα μη επανδρωμένων σκαφών επιφανείας εναντίον εμπορικών πλοίων.

Ο στρατηγός Νταν Κέιν δήλωσε ότι οι δυνατότητες ναρκοθέτησης του Ιράν, καθώς και τυχόν πύραυλοι που θα μπορούσαν να «επηρεάσουν» τα Στενά του Ορμούζ, αποτελούν στόχους «προτεραιότητας».

«Έχουμε θέσει ως προτεραιότητα να πλήξουμε την υποδομή ναρκοθέτησης του Ιράν, τα πλοία ναρκοθέτησης, τις ναυτικές βάσεις και τις αποθήκες τους, επιπλέον των πυραύλων που θα μπορούσαν να επηρεάσουν τα Στενά». 

Ο άνδρας, 23 ετών, αναζητείτο τις τελευταίες ώρες για εμπλοκή στην υπόθεση. Συνοδεία δικηγόρου εμφανίστηκε στο Αστυνομικό Μέγαρο Θεσσαλονίκης, θέτοντας εαυτόν στη διάθεση των διωκτικών Αρχών.

Σύμφωνα με πηγές που επικαλείται το ΑΠΕ-ΜΠΕ, ο 23χρονος ομολόγησε την εμπλοκή του στο αιματηρό επεισόδιο, ισχυριζόμενος ότι δέχθηκε επίθεση κι ότι ενήργησε σε καθεστώς άμυνας.

Βάσει πληροφοριών του voria.gr, υποστήριξε ότι του επιτέθηκαν πέντε άτομα, ακολούθησε συμπλοκή και ο ίδιος βρήκε ένα μαχαίρι και τους επιτέθηκε. Κατά τις ίδιες πληροφορίες, επέμεινε ότι το μαχαίρι δεν ήταν δικό του, αλλά το βρήκε και με αυτό επιτέθηκε, χωρίς να ξέρει ποιον χτύπησε.

Το χρονικό

Υπενθυμίζεται ότι ο 20χρονος εντοπίστηκε χθες το βράδυ, λίγο πριν τις 23:00, σοβαρά τραυματισμένος από μαχαίρι στην οδό Αργοναυτών, στην περιοχή της Καλαμαριάς.

Οι διασώστες τον παρέλαβαν σε κρίσιμη κατάσταση και τον μετέφεραν στο νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ, όπου οι γιατροί κατέβαλαν προσπάθειες για να τον κρατήσουν στη ζωή. Ωστόσο, ο 20χρονος υπέκυψε στα τραύματά του.

Οι έρευνες των αστυνομικών της Υποδιεύθυνσης Αντιμετώπισης Οργανωμένου Εγκλήματος Β. Ελλάδος βρίσκονται σε πλήρη εξέλιξη, ενώ συλλέγονται μαρτυρίες από κατοίκους της περιοχής και εξετάζεται υλικό από κάμερες ασφαλείας, προκειμένου να διαλευκανθούν οι συνθήκες κάτω από τις οποίες σημειώθηκε το περιστατικό.

Η κυβέρνηση Τραμπ έχει δείξει μεγάλη αυτοπεποίθηση για τη στρατιωτική ικανότητα των ΗΠΑ.

«Δεν έχουμε έλλειψη πυρομαχικών», δήλωσε ο υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ. «Τα αποθέματά μας σε αμυντικά και επιθετικά όπλα μάς επιτρέπουν να συνεχίσουμε τις επιχειρήσεις για όσο χρειαστεί». Σε αντίστοιχες διαβεβαιώσεις προέβη και ο στρατηγός Νταν Κέιν.

Ωστόσο, σε ανάρτησή του στο Truth Social ο Τραμπ έγραψε πως «τα αποθέματα πυρομαχικών των ΗΠΑ, στο μεσαίο και ανώτερο μεσαίο επίπεδο, δεν ήταν ποτέ μεγαλύτερα ή καλύτερα. [...] Στο υψηλότερο επίπεδο έχουμε καλές προμήθειες, αλλά δεν είμαστε εκεί που θα θέλαμε».

Η Κέλι Γκριέκο, ανώτερη ερευνήτρια στη δεξαμενή σκέψης Stimson Center, επισημαίνει πως η διάκριση του Τραμπ ως προς την κατηγορία όπλων έχει σημασία. Η μεγαλύτερη ανησυχία αφορά τα υψηλότερης κατηγορίας οπλικά συστήματα, τους πυραύλους μεγάλου βεληνεκούς και τα μέσα αναχαίτισης. «Υπάρχουν περιορισμοί στα σχετικά αποθέματα», τονίζει η Γκριέκο.

Τα μαθηματικά της σύγκρουσης

Από την αρχή της σύγκρουσης, οι ΗΠΑ, το Ισραήλ και το Ιράν έχουν εξαπολύσει καταιγισμό πληγμάτων σε όλη την περιοχή. Σύμφωνα με την Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ (CENTCOM), οι ΗΠΑ έπληξαν περισσότερους από 3.000 στόχους στο Ιράν τις πρώτες 7 ημέρες. Σε απάντηση το Ιράν έχει εκτοξεύσει χιλιάδες drones Shahed και εκατοντάδες πυραύλους εναντίον αμερικανικών στόχων σε όλη την περιοχή.

Και εδώ ακριβώς είναι που τα μαθηματικά γίνονται αιτία ανησυχίας για τις ΗΠΑ.

Τα ιρανικά drones Shahed κοστίζουν από 20.000 έως 50.000 δολάρια. Υπάρχουν διάφοροι τρόποι με τους οποίους οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους τα αντιμετωπίζουν, αλλά κανένας δεν είναι φθηνός. Μαχητικά αεροσκάφη εξοπλισμένα με πυραύλους AIM-9 κοστίζουν 450.000 δολάρια ανά βολή, συν 40.000 δολάρια την ώρα μόνο για τη λειτουργία του αεροσκάφους. «Το κόστος λειτουργίας του μαχητικού για μία ώρα είναι ισοδύναμο με το κόστος ενός Shahed», λέει η Γκριέκο.

Η ίδια υποστηρίζει ότι οι ΗΠΑ θα έπρεπε να έχουν πάρει μαθήματα από την Ουκρανία, η οποία έχει βρει φθηνότερες μεθόδους αντιμετώπισης, όπως drones αναχαίτισης που κοστίζουν λιγότερο από τα Shahed. «Οι ΗΠΑ έχουν δοκιμάσει [αυτή την τεχνολογία], απλώς δεν την έχουν αγοράσει σε επαρκείς ποσότητες», προσθέτει η Γκριέκο.

Οι πολύ ακριβότεροι αμυντικοί πύραυλοι Patriot (που κοστίζουν περίπου 3 εκατομμύρια δολάρια ανά πύραυλο) προορίζονται για την αναχαίτιση των βαλλιστικών πυραύλων του Ιράν – και εδώ προκύπτουν ανησυχίες και για τα αποθέματα. Ο Μαρκ Κάνσιαν, ανώτερος σύμβουλος στο Center for Strategic and International Studies, εκτιμά πως τα αποθέματα καταναλώνονται γρήγορα. «Στην αρχή νομίζω ότι υπήρχαν περίπου 1.000 Patriots και τώρα νομίζω πως έχουμε ήδη καταναλώσει μεγάλο ποσοστό από το απόθεμα». Ο Κάνσιαν εκτιμά ότι έχουν ήδη χρησιμοποιηθεί 200-300 πύραυλοι Patriot.

Όπλα υψηλής κατηγορίας χρειάζονται χρόνο για να κατασκευαστούν. Η Lockheed Martin παρέδωσε μόλις 620 αναχαιτιστές PAC-3 σε όλο το 2025. «Εάν πηγαίνατε σήμερα στην εταιρεία και λέγατε "θέλω να αγοράσω ακόμα έναν Patriot", θα χρειάζονταν τουλάχιστον δύο χρόνια για την παραλαβή του», λέει ο ειδικός.

Στις 6 Μαρτίου ο Τραμπ συναντήθηκε με αρκετές εταιρείες της αμυντικής βιομηχανίας, δημοσιεύοντας στη συνέχεια στο Truth Social πως οι κατασκευαστές είχαν συμφωνήσει να τετραπλασιάσουν την παραγωγή όπλων υψηλότερης κατηγορίας.

Η συμφωνία με τη Lockheed Martin για αύξηση της παραγωγής είναι γνωστή από τον Ιανουάριο και μετά τη συνάντηση στον Λευκό Οίκο το πρότερο χρονοδιάγραμμα δεν διαφοροποιήθηκε. Ετος-στόχος παραμένει το 2030.

Οι αναλυτές συμφωνούν πως οι ΗΠΑ δεν είναι πιθανό να ξεμείνουν από όπλα ενώ πολεμούν στο Ιράν – παρ’ όλα αυτά, διατυπώνονται ανησυχίες για το μέλλον.

«Δεν θα έλεγα πως οι ΗΠΑ θα ξεμείνουν», παρατηρεί η Γκριέκο. «Το πρόβλημα όμως είναι ότι θα μείνουμε με πολύ περιορισμένα αποθέματα [...] και αυτό θα περιορίσει επίσης τις επιλογές μας τα επόμενα χρόνια όσον αφορά τον Ινδο-Ειρηνικό και την Ευρώπη ή ακόμα και τη Μέση Ανατολή».

Ο πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι έχει ήδη σημάνει συναγερμό. «Υπάρχουν ανησυχίες ότι, σε περίπτωση παρατεταμένου πολέμου, η Αμερική μπορεί να μειώσει τις προμήθειες συστημάτων αεράμυνας και πυραύλων για την αεράμυνα προς την Ουκρανία», δήλωσε προσφάτως.

Σε συνέντευξη στο Bloomberg, ο Αμερικανός πρώην υπουργός Εξωτερικών Άντονι Μπλίνκεν προέβη σε παρόμοια προειδοποίηση. Τυχόν παρατεταμένη επιχείρηση στο Ιράν θα μπορούσε να αφήσει τις ΗΠΑ ευάλωτες σε απειλές από τη Ρωσία και την Κίνα, τόνισε.

Όσον αφορά τα πλήγματα στις ιρανικές στρατιωτικές δυνατότητες, η Γκριέκο αναγνωρίζει πως είναι δύσκολο να είμαστε βέβαιοι για τις λεπτομέρειες, αλλά είναι πιθανό πως έχει προκληθεί «σημαντική υποβάθμιση στις δυνατότητες χρήσης βαλλιστικών πυραύλων». Όσον αφορά τα drones Shahed, η διάσπαρτη παραγωγή καθιστά τις εκτιμήσεις για τα αποθέματα εξαιρετικά δύσκολες, κάτι που ίσχυε ακόμα και πριν από τον πόλεμο.

Κατά τη Γκριέκο, το κομβικό ζήτημα είναι κατά πόσον οι ΗΠΑ μπορεί να έχουν υποτιμήσει το Ιράν. «Εάν ο στόχος είναι η αλλαγή καθεστώτος, [...] η αεροπορική ισχύς δεν θα φέρει από μόνη της την κατάρρευσή του».

Η ειδικός πιστεύει πως η αυτοσυγκράτηση του Ιράν σε προηγούμενα αμερικανικά και ισραηλινά πλήγματα ερμηνεύτηκε ως αδυναμία. Τώρα το ιρανικό καθεστώς «μάχεται για την επιβίωσή του. Και έχει τα κίνητρα να πολεμήσει σκληρά και να πληρώσει μεγάλο τίμημα».

Η Επιτροπή σχεδιάζει να εκδώσει οδηγίες πριν από τις 18 Μαρτίου σχετικά με τον τρόπο εφαρμογής των κανόνων της νομοθεσίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη σταδιακή κατάργηση του ρωσικού φυσικού αερίου, δήλωσαν οι διπλωμάτες.

Οι οδηγίες σηματοδοτούν μια προσπάθεια των Βρυξελλών να αποτρέψουν τους κανόνες σταδιακής κατάργησης της Ρωσίας από το να πνίξουν ακούσια τον εφοδιασμό της Ευρώπης με φυσικό αέριο σε μια στιγμή ευπάθειας. Δεν θα επηρεάσει τη σταδιακή κατάργηση του ρωσικού φυσικού αερίου από την ΕΕ.

Με τη σύγκρουση στο Ιράν να επηρεάζει τις παγκόσμιες ροές LNG και να αυξάνει τον κίνδυνο εκτροπών φορτίου, αξιωματούχοι της ΕΕ φοβούνται ότι η αυστηρή εφαρμογή θα μπορούσε να καθυστερήσει ή να ακινητοποιήσει τις αποστολές, υπονομεύοντας την ικανότητα του μπλοκ να διατηρεί επαρκώς εφοδιασμένους χώρους αποθήκευσης και να διασφαλίζει την ενεργειακή ασφάλεια ενόψει του επόμενου χειμώνα.

Οι εν λόγω κανόνες απαιτούν οι αποστολές LNG από ορισμένες μη ρωσικές χώρες να λαμβάνουν «προηγούμενη άδεια» – που σημαίνει ότι οι εταιρείες πρέπει να παρέχουν στις ευρωπαϊκές τελωνειακές αρχές απόδειξη της προέλευσης του φυσικού αερίου πέντε ημέρες πριν από την άφιξή του στην ΕΕ.

Η κύρια χώρα που επηρεάζεται από την χαλάρωση των κανόνων «προηγούμενης άδειας» θα είναι το Αζερμπαϊτζάν, το οποίο πέρυσι προμήθευσε το 4% των εισαγωγών φυσικού αερίου της ΕΕ.

Η ΕΕ έχει ήδη δηλώσει ότι οι κύριοι προμηθευτές φυσικού αερίου της, συμπεριλαμβανομένης της Νορβηγίας και των ΗΠΑ, δεν θα αντιμετωπίσουν τους κανόνες προηγούμενης άδειας, καθώς η ΕΕ θεωρεί ότι ο κίνδυνος εισόδου ρωσικού φυσικού αερίου στις εξαγωγές της είναι χαμηλός.

Η ευρωπαϊκή βιομηχανία φυσικού αερίου είχε ήδη ζητήσει από τις Βρυξέλλες να αναστείλουν προσωρινά τους κανόνες για την προηγούμενη άδεια.

«Απλώς δεν μπορούμε να ανεχθούμε ένα μόνο ευέλικτο φορτίο LNG να καθυστερεί στο λιμάνι, να ακινητοποιείται στη θάλασσα ή να ανακατευθύνεται στην Ασία επειδή η προηγούμενη άδεια είναι ασαφής ή εκκρεμεί», ανέφερε σε ανακοίνωσή του την Πέμπτη ο βιομηχανικός όμιλος Eurogas.

Πηγή: Reuters 

Το Στενό του Ορμούζ δεν είναι μόνο μια βασική αρτηρία για τις μεταφορές πετρελαίου και φυσικού αερίου, αλλά και για κρίσιμα λιπάσματα για την παγκόσμια γεωργία. Αναλυτές δήλωσαν στο CNBC ότι οι διαταραχές θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε υψηλότερο κόστος γεωργίας, μειωμένες αποδόσεις καλλιεργειών και τελικά σε πιο ακριβά τρόφιμα.

"Το υψηλότερο κόστος ενέργειας και εισροών κινδυνεύει να αναζωπυρώσει τον παγκόσμιο πληθωρισμό τροφίμων", σύμφωνα με το Διεθνές Ινστιτούτο Έρευνας Τροφίμων Πολιτικής ή IFPRI.

Ο Raj Patel, καθηγητής έρευνας στο Πανεπιστήμιο του Τέξας, προειδοποίησε επίσης ότι οι διαταραχές στα λιπάσματα που συνδέονται με τη σύγκρουση θα μπορούσαν να ενισχύσουν τις παγκόσμιες πιέσεις στα τρόφιμα μέσω πολλών καναλιών ταυτόχρονα.

"Το Στενό του Ορμούζ είναι ένα σημείο στραγγαλισμού για λιπάσματα. Το Κατάρ, η Σαουδική Αραβία, το Ομάν και το Ιράν προμηθεύουν μαζί ένα σημαντικό μερίδιο της ουρίας και των φωσφορικών αλάτων που διακινούνται παγκοσμίως, και σχεδόν όλα αυτά διέρχονται από το Ορμούζ", επεσήμανε ο ίδιος.

Οι χώρες που εξαρτώνται άμεσα από τις εισαγωγές τροφίμων, καθώς και εκείνες που εξαρτώνται από τα λιπάσματα, θα μπορούσαν να αντιμετωπίσουν αυξανόμενο κόστος εντός εβδομάδων, ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια βασικών περιόδων φύτευσης, όπως δήλωσαν ειδικοί με τον κλάδο.

Η πρώτη περιοχή που είναι πιθανό να αισθανθεί τον αντίκτυπο περιλαμβάνει τις χώρες που βρίσκονται πιο κοντά στη σύγκρουση.

"Σε περιφερειακό επίπεδο, οι καταναλωτές στο Συμβούλιο Συνεργασίας του Κόλπου είναι πιο εκτεθειμένοι σε βραχυπρόθεσμες αυξήσεις στις τιμές των τροφίμων λόγω της μεγάλης εξάρτησής τους από τις θαλάσσιες εισαγωγές που διέρχονται από το Στενό του Ορμούζ", δήλωσε ο Bin Hui Ong, αναλυτής εμπορευμάτων στην BMI.

Οι οικονομίες του Περσικού Κόλπου, όπως το Κατάρ, το Μπαχρέιν, το Κουβέιτ και η Σαουδική Αραβία, εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τις εισαγωγές τροφίμων που αποστέλλονται μέσω του Στενού του Ορμούζ. Εάν η ναυτιλία παραμείνει περιορισμένη, οι προμήθειες θα πρέπει να αναδρομολογηθούν μέσω εναλλακτικών διαδρόμων ή να μεταφερθούν χερσαία με πολύ υψηλότερο κόστος, δήλωσαν οι αναλυτές.

"Όσον αφορά στις βραχυπρόθεσμες ελλείψεις, όλες οι χώρες γύρω από τον Περσικό Κόλπο δυτικά του Ορμούζ θα δυσκολευτούν να εξασφαλίσουν εισαγωγές τροφίμων", δήλωσε ο Carlos Mera της Rabobank. "Αυτές οι χώρες θα πρέπει να βρουν εναλλακτικές διαδρομές", ανέφερε.

Σημείωσε, ακόμη, ότι τα πλουσιότερα κράτη όπως το Κατάρ, το Μπαχρέιν, η Σαουδική Αραβία και το Κουβέιτ έχουν τους οικονομικούς πόρους για να εισάγουν τρόφιμα αεροπορικώς ή χερσαίως, εάν χρειαστεί, αλλά οι φτωχότεροι γείτονες μπορεί να δυσκολευτούν περισσότερο.

"Το Ιράκ μπορεί να υποφέρει. Το ίδιο το Ιράν θα αντιμετωπίσει επίσης έλλειψη", συμπλήρωσε.

Πέρα από την περιοχή του Κόλπου, οι μεγαλύτεροι κίνδυνοι μπορεί να βρίσκονται σε περιοχές της Υποσαχάριας Αφρικής, όπου οι αγρότες εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τα εισαγόμενα λιπάσματα και τα νοικοκυριά δαπανούν ένα μεγάλο μέρος του εισοδήματός τους σε τρόφιμα.

"Η Υποσαχάρια Αφρική είναι η πιο ευάλωτη περιοχή", δήλωσε ο Patel. Στοιχεία από το Πανεπιστήμιο του Τέξας στο Ώστιν δείχνουν ότι πάνω από το 90% των λιπασμάτων που καταναλώνονται στην υποσαχάρια Αφρική εισάγεται, κυρίως από χώρες εκτός της ηπείρου.

Οι καλλιέργειες έντασης αζώτου, όπως το καλαμπόκι, ένα βασικό προϊόν σε όλη την περιοχή, είναι ιδιαίτερα ευαίσθητες στις ελλείψεις λιπασμάτων, αυξάνοντας τον κίνδυνο χαμηλότερων συγκομιδών και αυξανόμενων τιμών τροφίμων, τόνισαν άλλοι ειδικοί.

"Οι φτωχότερες και πιο πυκνοκατοικημένες περιοχές είναι πιθανό να υποφέρουν περισσότερο", δήλωσε ο Mera της Rabobank, συμπεριλαμβανομένων περιοχών της υποσαχάριας Αφρικής.

Η Νότια και Νοτιοανατολική Ασία θα μπορούσαν επίσης να αντιμετωπίσουν αυξανόμενες πιέσεις κόστους.

Οι μεγάλες γεωργικές οικονομίες όπως η Ινδία, το Μπαγκλαντές, η Ταϊλάνδη και η Ινδονησία εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τα εισαγόμενα λιπάσματα από τον Κόλπο. Μια παρατεταμένη αναστάτωση θα μπορούσε να αυξήσει το κόστος για τους αγρότες κατά τη διάρκεια βασικών περιόδων φύτευσης.

"Ένας αγρότης στην Ταϊλάνδη που εξαρτάται κατά 90% από τις εισαγωγές, αγοράζοντας ουρία που παράγεται από φυσικό αέριο, μεταφέρεται μέσω του Ορμούζ και τιμολογείται σε δολάρια που ενισχύονται λόγω γεωπολιτικού κινδύνου, αντιμετωπίζει ένα σοκ κόστους σε κάθε διάσταση ταυτόχρονα", δήλωσε ο Patel.

Τα βασικά προϊόντα στην περιοχή, που περιλαμβάνουν το ρύζι και το καλαμπόκι, είναι από τις καλλιέργειες που απαιτούν τη μεγαλύτερη χρήση λιπασμάτων.

Ο Mera ξεχώρισε την Ινδονησία και το Μπαγκλαντές μεταξύ εκείνων που είναι πιθανό να επηρεαστούν περισσότερο στην περιοχή.

Εάν οι αγρότες ανταποκριθούν στις υψηλότερες τιμές των λιπασμάτων μειώνοντας τη χρήση τους, οι αποδόσεις των καλλιεργειών θα μπορούσαν να μειωθούν και να ωθήσουν τις τιμές των τροφίμων υψηλότερα.

Η Βραζιλία, ένας από τους μεγαλύτερους εξαγωγείς γεωργικών προϊόντων στον κόσμο, θα μπορούσε να αντιμετωπίσει αυξανόμενο κόστος, δήλωσαν οι αναλυτές. Η Βραζιλία εισάγει περίπου το 85% των λιπασμάτων της, καθιστώντας την παραγωγή σόγιας και καλαμποκιού σε μεγάλο βαθμό εξαρτώμενη από τις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού.

Μια παρατεταμένη διαταραχή κατά τη διάρκεια της βασικής περιόδου εισαγωγής λιπασμάτων στη Βραζιλία θα μπορούσε να επηρεάσει τις παγκόσμιες αγορές καλλιεργειών, επηρεάζοντας τελικά τις τιμές των τροφίμων.

Ακόμα κι αν η παραγωγή καλλιεργειών παραμείνει σχετικά σταθερή βραχυπρόθεσμα, η αύξηση του κόστους ενέργειας από μόνη της θα μπορούσε να οδηγήσει σε υψηλότερο πληθωρισμό τροφίμων παγκοσμίως, όπως τόνισαν οι ειδικοί.

Η ενέργεια παίζει σημαντικό ρόλο σε όλη την αλυσίδα εφοδιασμού τροφίμων, από την τροφοδοσία των γεωργικών μηχανημάτων και την παραγωγή λιπασμάτων έως τη μεταφορά των καλλιεργειών και την επεξεργασία τους σε τρόφιμα.

"Ο μεγαλύτερος αντίκτυπος στις τιμές καταναλωτή δεν θα είναι ο αντίκτυπος στα γεωργικά προϊόντα, αλλά το γεγονός ότι η ενέργεια αποτελεί μεγάλο μέρος του συνολικού λογαριασμού λιανικής πώλησης τροφίμων", δήλωσε ο Joseph Glauber, ανώτερος ερευνητής στο Διεθνές Ινστιτούτο Έρευνας για την Πολιτική Τροφίμων.

Παράλληλα, ο Chris Barrett, γεωργικός οικονομολόγος στο Πανεπιστήμιο Cornell, δήλωσε ότι η κλίμακα οποιουδήποτε σοκ τιμών θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από το πόσο καιρό θα διαρκέσουν οι διαταραχές στις θαλάσσιες μεταφορές.