- Σε ανοδική τροχιά βρίσκεται η εξέλιξη της υπερθέρμανσης του πλανήτη ξεπερνώντας πιθανόν το «κατώφλι» ασφαλείας των 2 βαθμών Κελσίου συγκριτικά με την προβιομηχανική εποχή.
Ήδη, στο πρώτο εξάμηνο του 2015 η μέση παγκόσμια θερμοκρασία ήταν κατά ένα... βαθμό Κελσίου υψηλότερη από αυτή που επικρατούσε τη δεκαετία του 1880, όπως εκτιμά η NASA, εκτιμώντας πως οι πιθανές επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής θα είναι καταστροφικές και μη αναστρέψιμες.
Οι μετρήσεις της NASA για τον Ιούνιο του 2015 έδειξαν πως -μαζί με εκείνον του 1998- ήταν ο θερμότερος των τελευταίων 135 ετών, όταν και ξεκίνησε η καταγραφή θερμοκρασιών.
Συνολικά, οι έξι πρώτοι μήνες του χρόνου δείχνουν πως οδεύουμε ξανά στο να βιώσουμε το πιο θερμό έτος στην ιστορία.
Ωστόσο, το ανησυχητικό στοιχείο είναι ότι ζούμε την πρώτη φορά που η παγκόσμια υπερθέρμανση ξεπερνά για τόσο μεγάλο διάστημα τον ένα βαθμό Κελσίου πάνω από τα προβιομηχανικά επίπεδα.
Δύο μεγάλες περιοχές του βορείου ημισφαιρίου σημείωσαν θερμοκρασίες 2 έως 4 βαθμούς πάνω από το μέσο όρο. Η πρώτη βρίσκεται στη δυτική Ασία, ενώ η δεύτερη στον ανατολικό Ειρηνικό Ωκεανό, ως συνέπεια του αναπτυσσομένου φαινομένου Ελ Νίνιο αυτή την περίοδο.
Ο υπόλοιπος πλανήτης βίωσε επίσης θερμοκρασίες πάνω από το μέσο όρο, με μόνη εξαίρεση μία μικρή περιοχή νότια της Γροιλανδίας.
Εξάλλου, πρόσφατη έκθεση της Εθνικής Υπηρεσίας Ωκεανών και Ατμόσφαιρας των ΗΠΑ (NOAA) επιβεβαίωσε πως το 2014 ήταν το θερμότερο έτος στην ιστορία και πως η στάθμη των ωκεανών έφτασε επίσης τα υψηλότερα επίπεδα της. Σύμφωνα με διαφορετικές μετρήσεις που διενήργησαν η Εθνική Υπηρεσία Ωκεανών και Ατμόσφαιρας των ΗΠΑ (NOAA) και η NASA, τα δέκα θερμότερα έτη στην ιστορία έχουν καταγραφεί από το 2000 και μετά με εξαίρεση το 1998.
Από το 1880 μέχρι σήμερα η μέση θερμοκρασία στην επιφάνεια της Γης έχει ανέβει κατά 0,8 βαθμούς Κελσίου, μια τάση που εν πολλοίς οφείλεται στην αύξηση των συγκεντρώσεων διοξειδίου του άνθρακα και άλλων ανθρωπογενών ρύπων στην ατμόσφαιρα. Η υπερθέρμανση αυτή έχει καταγραφεί κυρίως τα τελευταία 30 χρόνια.
Οι επιστήμονες αναμένουν διακυμάνσεις στη μέση παγκόσμια θερμοκρασία τα επόμενα έτη υπό την επίδραση φαινομένων όπως το Ελ Νίνιο και το Ελ Νίνια. Τα φαινόμενα αυτά θερμαίνουν ή ψύχουν τις τροπικές περιοχές του Ειρηνικού Ωκεανού και θεωρείται ότι διαδραμάτισαν ρόλο στην εξομάλυνση της υπερθέρμανσης κατά τα 15 τελευταία χρόνια. Ωστόσο, το ρεκόρ του 2014 σημειώθηκε χωρίς να έχει εκδηλωθεί το Ελ Νίνιο.
Οι τοπικές διακυμάνσεις στις θερμοκρασίες επηρεάζονται από τις τοπικές μετεωρολογικές συνθήκες παρά από τις παγκόσμιες τάσεις. Για παράδειγμα στις ΗΠΑ κατά το 2014 περιοχές των Μεσοδυτικών Πολιτειών και της Ανατολικής Ακτής ήταν ασυνήθιστα ψυχρές, ενώ η Αλάσκα και τρεις δυτικές Πολιτείες -Καλιφόρνια, Αριζόνα και Νεβάδα- είδαν τον υδράργυρο να ανεβαίνει σε πρωτοφανή επίπεδα.
Το εργαστήριο GISS ενσωματώνει μετρήσεις θερμοκρασιών εδάφους από 6.300 επίγειους μετεωρολογικούς σταθμούς, αναλύσεις των θερμοκρασιών στην επιφάνεια της θάλασσας από όργανα που βρίσκονται σε πλοία ή σε ειδικές «σημαδούρες» και θερμοκρασιακές μετρήσεις από σταθμούς της Ανταρκτικής.
Κύματα καύσωνα
Την ίδια στιγμή, σύμφωνα με έρευνα του Πανεπιστημίου του Μπέρμινγκαμ, οι επιπτώσεις στην υγεία από τα κύματα καύσωνα προβλέπεται να είναι σοβαρότερες στα αστικά κέντρα.
Μελετώντας ένα κύμα καύσωνα του 2003 οι ερευνητές εντόπισαν τομείς όπου τα κέντρα των πόλεων ήταν θερμότερα μέχρι και κατά επτά βαθμούς Κελσίου σε σχέση με την εξοχή.
Οι καύσωνες ενέχουν αυξημένο κίνδυνο για την υγεία των ευάλωτων πληθυσμών, όπως οι ηλικιωμένοι ή τα άτομα που πάσχουν από καρδιαγγειακά νοσήματα. Ο καύσωνας του Αυγούστου του 2003 επηρέασε πολλές ευρωπαϊκές χώρες και συνέβαλε σε χιλιάδες θανάτους.
Η μελέτη αναλύει πώς ένας νέος, δυναμικός τρόπος χαρτογράφησης της θερμοκρασίας σε όλες τις αστικές περιοχές μπορεί να βοηθήσει τις τοπικές αρχές να προετοιμάζονται καλύτερα για να αντιμετωπίσουν τις επιπτώσεις μίας αιφνίδιας ανόδου της θερμοκρασίας.
Αναλύοντας ένα σύνολο δεδομένων από περιοχές επιφάνειας ενός τετραγωνικού χιλιομέτρου οι ερευνητές ήταν σε θέση να προσδιορίσουν τις διακυμάνσεις σε περιφερειακή κλίμακα. Τα ευρήματα έδειξαν ότι κατά τη διάρκεια του καύσωνα, οι θερμοκρασίες σε κάποια σημεία της πόλης του Μπέρμιγχαμ ήταν μέχρι και επτά βαθμούς υψηλότερες από τις γύρω αγροτικές περιοχές.
Η έρευνα αποδίδει αυτή την περιφερειακή διαφοροποίηση στην επίδραση του φαινομένου της «αστικής θερμικής νησίδας». Οι αστικές θερμικές νησίδες εμφανίζονται σε κατοικημένες περιοχές όπου μεγάλες ποσότητες σκυροδέματος από τα κτήρια απορροφούν το φως του ήλιου και αποθηκεύουν ενέργεια. Τη νύχτα, η ενέργεια ακτινοβολείται πάλι και θερμαίνει τις γύρω περιοχές, με αποτέλεσμα να σημειώνονται υψηλότερες θερμοκρασίες στο εσωτερικό της πόλης. Τη θερμότητα αυτή συχνά ενισχύει η επίδραση του μολυσμένου αέρα, η οποία παγιδεύει τη θερμότητα σε μια περιοχή, ιδίως σε περιόδους ακραίων θερμοκρασιών.
Οι ερευνητές ελπίζουν ότι τα δεδομένα αυτά θα αναδείξουν τους τομείς που είναι πιο ευαίσθητοι στις συνέπειες των κυμάτων καύσωνα και θα επιτρέψουν στους υπευθύνους δημόσιας υγείας να προετοιμαστούν καλύτερα για μελλοντικά περιστατικά. Ωστόσο, το φαινόμενο αυτό ενδέχεται να έχει μία προστατευτική επίδραση στους ίδιους ευάλωτους πληθυσμούς κατά τους χειμερινούς μήνες.
«Συχνά διαπιστώνουμε ότι οι ίδιοι ακριβώς άνθρωποι που είναι πιο ευάλωτοι στις υψηλές θερμοκρασίες είναι επίσης ευάλωτοι στο κρύο», δήλωσε ο Ζιαομίνγκ Κάι, επικεφαλής της μελέτης.
Αρκτική
Τέλος στην αλιεία λόγω κλιματικής αλλαγής
Πρόσφατα, οι κυβερνήσεις των πέντε χωρών που περιβάλλουν τον Αρκτικό Ωκεανό συμφώνησαν να απαγορεύσουν την αλιεία στα διεθνή ύδατα της Αρκτικής μέχρι να μελετηθούν οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στα ιχθυαποθέματα.
Αλιευτική δραστηριότητα δεν υπάρχει ακόμα σε αυτή την περιοχή του Αρκτικού Ωκεανού, καθώς ο πάγος συνεχίζει να φράζει το δρόμο των αλιευτικών. Ωστόσο η παγκόσμια θέρμανση σταδιακά ανοίγει το δρόμο -σε λίγα χρόνια, ο ωκεανός θα μένει ελεύθερος από πάγο τα καλοκαίρια.
Επιπλέον, η αύξηση της θερμοκρασίας αναγκάζει πληθυσμούς ψαριών να μεταναστεύουν βορειότερα, και η αλιευτική βιομηχανία δεν θα έχανε την ευκαιρία να απλώσει δίχτυα στο βορρά. Αυτό πρέπει να εμποδιστεί μέχρι να ολοκληρωθούν επιστημονικές μελέτες και να καθοριστεί διεθνές ρυθμιστικό πλαίσιο, συμφώνησαν την Πέμπτη στο Όσλο οι ΗΠΑ, η Ρωσία, ο Καναδάς, η Νορβηγία και η Δανία, στην οποία υπάγεται το αρκτικό νησί της Γροιλανδίας.
Η συμφωνία έρχεται λίγο μετά την ανακοίνωση της Αμερικανικής Εταιρείας Μετεωρολογίας και της Υπηρεσίας Ωκεανών και Ατμόσφαιρας στις ΗΠΑ ότι η επιφανειακή θερμοκρασία των ωκεανών βρίσκεται στα ανώτερα επίπεδα που έχουν καταγραφεί από τότε που άρχισαν οι μετρήσεις πριν από 135 χρόνια.
«Η κλιματική αλλαγή αλλάζει τα μοτίβα της μετανάστευσης ιχθυαποθεμάτων» δήλωσε ο νορβηγός υπουργός εξωτερικών κατά την υπογραφή της διακήρυξης στην νορβηγική πρωτεύουσα.
Η συμφωνία δεν απαγορεύει πάντως την αλιεία σε χωρικά ύδατα, όπως τη θάλασσα του Μπάρενς στην οποία επιχειρούν ρωσικά αλιευτικά. Πέρα από τη διακήρυξη του Όσλο, μια άλλη θετική εξέλιξη ήρθε τον Μάιο, όταν ο Διεθνής Οργανισμός Ναυτιλίας υιοθέτησε μια σειρά πρωτοκόλλων για τα πλοία που περνούν από την Αρκτική και την Ανταρκτική και αφορούν μεταξύ άλλων το σχεδιασμό των σκαφών και την απόρριψη ρυπογόνων ουσιών.
Του κ.Κ.Ζακυνθινού
